Martine de Vaan op congres ‘Gamechangers in de Bouw & Infra’ 

Vandaag donderdag 1 december is het congres ‘Gamechangers in de Bouw & Infra’. Met extra veel aandacht voor lopen – wat zijn wij daar blij mee! Eén van de sprekers is onze programmaleider Martine de Vaan. “Het specifiek ontwerpen voor een wandelvriendelijke stad is een echte gamechanger”, vindt zij. 

“De ruimte voor voetgangers is een restpost”, vertelt zij aan het platform ‘Duurzaam Gebouwd.’ “De stoepen staan vol met obstakels als lantaarnpalen, afvalbakken, fietsen en tegenwoordig ook laadpalen. Op de rijbaan zie je dat nooit. Heb je weleens een lantaarnpaal midden op de rijbaan gezien?”

Lees het hele interview met haar via Steden bouw je óók voor voetgangers.

Gezocht: wandelprincipe als tegenhanger van de autoparkeernorm en het 3-30-300 principe

“Wandelen sterker verankeren in beleid en buiten.” Dat is het doel van deze oproep van Rebel Nederland & België en Wandelnet. Ze openen de (gezamenlijke) zoektocht naar een wandelprincipe dat ervoor zorgt dat de positie van voetgangers altijd wordt meegenomen in plannen.

Frank Hart van Wandelnet: “We merkten dat het 3-30-300 principe voor groen in de stad goed aansloeg bij politici, adviseurs en beleidsmakers en die willen we overtuigen van meer ruimte voor lopen. Bovendien kunnen we niet kort genoeg uitleggen waar Wandelnet ‘van is’. Zeker als het gaat om meer ruimte voor lopen in de openbare ruimte. Met een ‘wandelprincipe’ onder de arm denken we meer effect te sorteren.”

Wandelen essentieel

Wandelen neemt immers een cruciale plaats in het stedelijke ecosysteem in. Toch blijkt het vaak lastig om dit inzicht te vertalen naar beleid en de inrichting van de buitenruimte. Nog te vaak staat de auto boven aan in de verkeerspiramide. “Er zijn wel normen voor bijvoorbeeld de breedte van een stoep”, legt Frank uit. “Maar ons gaat het er vooral om dat er voor voetgangers als uitgangspunt een samenhangend, logisch, veilig én aantrekkelijk netwerk komt. Hiervoor is echt nog onvoldoende aandacht. Zo kom je als voetganger vaak hobbels tegen op de weg: een onveilig kruispunt met een autoweg/fietspad of een stoep die zomaar ophoudt. Bij het ontwerpen van woonwijken wordt als allerlaatste eens gekeken waar de voetganger nog kan…”

Netwerkkaarten en parkeernormen voor auto en fiets

Levende bewijs zijn de vele autoparkeernormen en netwerkkaarten die letterlijk ruimte voor auto’s claimen. Hetzelfde zien we bij de positie van fietsers. Voor de voetgangersinfrastructuur ontbreken simpelweg zulke instrumenten. “Een goed ontwerp-principe helpt erg”, geeft Hannah Kandel van Rebel aan. “Denk bijvoorbeeld aan het 3-30-300 principe* dat voor groen wordt gebruikt. “Een wandelprincipe draagt direct bij aan twee van de drie kerndoelen van Ruimte voor Lopen”, vult Frank aan. Te weten:

  • Lopen is een vanzelfsprekend en integraal onderdeel van beleid, ontwerp en beheer;
  • De omgeving biedt gelegenheid en nodigt uit om veilig te lopen.

Heb jij een beeld bij zo’n ontwerp-principe?

We willen dat wandelen de aandacht en ruimte krijgt die het verdient. Vandaar dat we deze oproep van harte steunen. Draag jij ook bij? Heb jij een beeld bij hoe zo’n ontwerpprincipe eruit kan zien? Of dilemma’s waar het principe een antwoord op moet geven? Laat het weten. Stuur een bericht naar Hannah of Frank Hart van Wandelnet. 

*het ontwerp-principe “3-30-300”: elke stadsbewoner moet vanuit zijn / haar huis minstens 3 bomen kunnen zien, 30% van de oppervlakte in elke wijk moet voorzien zijn van een bladerdak en binnen 300 meter vanaf zijn / haar woning moet iedereen een park of groene ruimte van tenminste 1 ha kunnen bereiken.

Drieluik artikelen Prioriteren voor de voetganger

prioriteiten voor voetgangers

Alweer driekwart maand geleden, op donderdag 13 oktober, vond in Zwolle het Nationaal Voetgangerscongres 2022 plaats. Een jaarlijks evenement voor mobiliteitsprofessionals die zich bezighouden met alles voor en over voetgangers. In de aanloop naar dit congres schreef Derk van der Laan een drieluik over prioriteiten voor voetgangers. 

Aflevering 1: plussen, minnen en prioriteiten voor nu 

Wat zijn de verbeteringen in de positie van voetgangers? Wat is er de afgelopen vier jaar juist verslechterd? En: wat zijn de drie belangrijkste acties voor de komende jaren? Op deze vragen gaan Ankie van Dijk (directeur Wandelnet) en Rob Methorst (secretaris van MENSenSTRAAT) in.

Lees dit artikel: plussen, minnen en prioriteiten voor nu

Aflevering 2: Vier jaren vooruit kijken: prioriteiten voor voetgangers

Hoe zit het met de positie van lopers? Wat waren verbeteringen en wat verslechteringen? Welke urgente acties zien betrokkenen de komende vier jaar? Aan het woord: Jeanette van ’t Zelfde (Adviseur Public Affairs ANWB), Boudewijn Leeuwenburgh en Patty Muller, voorzitters van respectievelijk Voetgangersbeweging Nederland en Voetgangers Vereniging Nederland.

Lees dit artikel: vier jaren vooruit kijken, prioriteiten voor voetgangers.

Aflevering 3: Prioriteiten voor voetgangers: prominenten kijken vier jaren vooruit 

Wat heeft prioriteit om in de positie van wandelaars te verbeteren? We vroegen het aan drie wandelprominenten. Judith Bokhove, voormalig wethouder in Rotterdam (2018-2022) en nu fractievoorzitter van GroenLinks in de gemeenteraad. Sipke van der Meulen, regisseur verkeersveiligheid provincie Fryslân. En Walther Ploos van Amstel, lector City Logistics aan de Hogeschool van Amsterdam.

Lees dit artikel, prioriteiten voor voetgangers: prominenten kijken vier jaren vooruit.

 

Bijzonder: 7 wandelroutes door de Biblebelt 

Een mooi initiatief van onderaf! De Kamperveense Jocelyn Vreugdenhil bedacht 7 wandelingen door de Biblebelt. Een gebied waar veel mensen wonen die reformatorisch zijn. Om zo anderen mee te nemen in deze subcultuur. Inspirerend om te wandelen én te lezen, want ze schreef er het boek ‘Rondjes rond de kerk in de Biblebelt’ over. 

Jocelyn groeide zelf op in Kamperveen, een zwaar gereformeerd dorp. En weet zich nog goed de christelijke regels uit haar kindertijd te herinneren: niet in de tuin mogen werken op zondag en als kind niet mogen rolschaatsen op de laatste dag van de week. 

“In coronatijd ben ik veel gaan wandelen”, vertelt ze desgevraagd. “Toen ik daar liep, dacht ik: mensen vinden het misschien wel heel interessant om de geschiedenis van deze plek te weten en hoe er geleefd wordt. En wat is een betere manier om dat te doen dan door wandelen? Dus ben ik wandelroutes uit gaan zetten, op verschillende plekken in de Biblebelt, gekoppeld aan een thema, zoals kunst, vrouwenrechten, natuur en lhbti. In totaal heb ik er zeven bedacht, in Middelburg, Gouda, Staphorst, Rotterdam, Nunspeet, Barneveld en Friesland.”

Lees het hele interview met de schrijfster en journalist in de Provinciaals Zeeuwse Courant (PZC): Jocelyn bedenkt wandelroutes door de biblebelt en ook door Rotterdam

Copyright foto: Ernst Coppejans

De Groene Stad – bijten vergroening en verdichting elkaar? 

de groene stad

We willen allemaal groenere steden, want die zijn gezond, biodivers, sociaal, adaptief. Oftewel: levend. Tegelijkertijd moeten we de komende jaren flink bijbouwen in Nederland. Gaat dat verdichten en vergroenen wel samen? 

Daarover gingen Rijksadviseur Wouter Veldhuis, Tamara Ekamper (gemeente Groningen) en José Besselink (gemeente Rotterdam) in gesprek tijdens ‘De Groene Stad’. Eén van de sessies die deel uitmaakte van de Dag van de Stad 2022. Een dag met meer dan 1.200 bevlogen sprekers, gedreven en kennisrijke professionals en betrokken inwoners.  

Groen belangrijk voor gezonde steden 

In de sessie stond groen centraal. Groen als factor die ons welzijn verbetert. “Groen is immers heel belangrijk voor de gezondheid van mensen” trapt Veldhuis af. Besselink kan dit beamen: “Je ziet keer op keer dat het juist groen is, waardoor mensen erop uitgaan. Of het nu lopend of fietsend is.” 

Groen en verdichten hand in hand 

Maar wordt groen niet verdrongen door baksteen? Zeker nu er de komende jaren duizenden woningen bij moeten komen om de woningnood in ons land tegen te gaan? Volgens de drie sprekers in de sessie niet. “Verdichten zonder groen is onvoorstelbaar”, klinkt Veldhuis. Nieuwbouwprojecten zijn juist de ideale kans om de openbare ruimte onder de loep te nemen. Om op alle schaalniveaus te bekijken waar er meer groen kan komen. 

Mobiliteit onder de loep

Om de groene stad te realiseren, is het wel nodig om onder meer de mobiliteit onder de loep te nemen. In veel steden staan auto’s boven aan de verkeerspiramide. Parkeerplaatsen, brede autobanen en een goede doorgang: auto’s worden geen strobreed in de weg gelegd. Dat moet veranderen: we moeten naar wandel- en fietssteden. Ekamper: “We moeten ons steeds afvragen: Kunnen we met minder auto’s en meer actieve mobiliteit een heel andere openbare ruimte creëren die veel groener is en aantrekkelijker wordt?”

Oproep Wandelnet: bescherm onverharde paden 

“Maak de onverharde paden zichtbaar en bescherm ze beter”, zo pleit Wandelnet. Dit soort padden bevatten veel cultuurhistorie, in sommige gevallen liggen ze er immers al zo’n 600 jaar. Helaas dreigen de paden op veel plekken te verdwijnen. Door asfaltering of een nieuwe inrichting van het gebied. 

Onverharde paden 

Iedereen loopt er wel eens over: een onverhard paadje. Door het bos, over een jaagpad of over een van de vele paden die van de kerk langs de huizen in het nabijgelegen dorpje slingeren. Prachtige paden met een historie, een lang verleden. Wij helpen provincies om bewust te worden van de waarde van deze paden. 

Help mee onverharde paden te beschermen 

Een groot struikelblok is echter dat er weinig kennis beschikbaar is over de precieze locatie van de onverharde paden. Dit maakt het moeilijk om ze te beschermen. Tijd voor aandacht en actie, vind je ook niet? Help mee. Maak een foto van je favoriete paadje, zet ‘m op de kaart en deel je foto op social media met #ikwandelonverhard. 

Lees meer over deze campagne op Ode aan de onverharde wandelpaden

2e editie van magazine LOPEN uit 

magazine LOPEN

Nog meer om trots op te zijn! Afgelopen donderdag hebben we een gloednieuwe editie van ons magazine gelanceerd. Met als inspirerende titel LOPEN. Tijdens het Nationaal Voetgangerscongres overhandigde ‘onze’ Martine de Vaan, projectleider van City Deal Ruimte voor Lopen de gedrukte versie aan Gerdien Rots (Wethouder van Mobiliteit gemeente Zwolle). 

Ook online versie!

Tegelijkertijd verscheen het magazine LOPEN online. Barstensvol interessante interviews, inspirerende voorbeelden en indrukwekkende stappen die worden gemaakt op het gebied van lopen. Van de voetganger in de gemeente Coalitieakkoorden tot een groene, gezonde stad. En van de Schoolstraat tot de 15-minutenstad. Het ene onderwerp is nog interessanter dan het andere en we belichten lopen in al z’n facetten. 

Terugkijken en vooruitkijken 

Verder biedt het magazine LOPEN een inkijkje in welke stappen we in het tweede jaar van de City Deal Ruimte voor Lopen zetten. En: wat heeft de toekomst voor ons in het verschiet? Al onze partner-organisaties krijgen een gezicht en inspireren met uiteenlopende initiatieven. 

Wil je het magazine in gedrukte versie ontvangen? Stuur dan een e-mail naar citydeal@ruimtevoorlopen.nl met jouw gegevens. 

Walking4School en Dementievriendelijke route – de Oost winnaars LoopAward 2022

LoopAward 2022

Vandaag heeft Wouter Veldhuis op het Nationaal Voetgangerscongres de LoopAward 2022 uitgereikt. Hij was de juryvoorzitter en had de eer om de twee winnaars bekend te maken. Walking4School is de winnaar in de categorie ‘maatschappelijke initiatieven’; in de categorie ‘ruimte in de fysieke omgeving’ gaat de Drontense dementievriendelijke route – de Oost er vandoor met de award. Een welverdiende felicitatie vanuit onze kant. 🎉  

Eersten van 16

Maar liefst 16 verschillende organisaties meldden hun initiatief bij ons platform. Uit ál deze inzendingen nomineerde de jury er zes die meedongen om de twee prijzen. ‘Dementievriendelijke route – De Oost’, ‘Als bomen kunnen wandelen, kunnen wij veranderen’ en ‘Erf 2.0 Delft’ maakten kans op de Award vanwege hun bijdrage aan meer (toekomstige) ruimte voor lopen in de fysieke omgeving. De genomineerden voor het maatschappelijke initiatief waren ‘Feeting #1 wandel-vergaderapp’, ‘Maak een ommetje –Gemeente Terneuzen’ en ‘Met Walking4School loopt het beter!’ 

Beoordeling door jury 

Een vakjury boog zich over al deze prachtige initiatieven. Juryleden waren: Chantal Walg (andersdenker en -doener in de zorg), Bruno Bruins (voormalige wethouder Verkeer en -minister voor Medische Zorg & Sport en nu adviseur voor de Raad van State) en Wouter Veldhuis (Rijksadviseur voor de fysieke leefomgeving). Bij hun beoordeling keken ze naar originaliteit, actualiteit en in hoeverre het initiatief een inspirerend voorbeeld is voor anderen. Bovendien toetsten ze de inzendingen aan de ambities van Ruimte voor Lopen:

  • Lopen is een vanzelfsprekend en integraal onderdeel van beleid, ontwerp en beheer.
  • De omgeving biedt gelegenheid en nodigt uit om veilig te lopen.
  • Lopen heeft een positief imago en wordt gestimuleerd.

Bijzondere prijzenbeeldjes

De LoopAward bestaat uit twee prijzen, in de categorie ‘ruimte in de fysieke omgeving’ en ‘maatschappelijke initiatieven’ worden inzendingen beloond. Beide prijzen bestaan uit een sculptuur gemaakt door Lilian Beentjes. De sculpturen stellen beenderen voor die noodzakelijk zijn voor het lopen. 

Dementievriendelijke route

De ruimtelijke award werd gewonnen door De dementievriendelijke route – de Oost. De Oost in Dronten is een straat waar een verzorgingshuis en seniorencomplex aan liggen. Er komen steeds meer mensen met dementie en iedereen moet steeds langer thuis blijven wonen. Daardoor is het steeds belangrijker dat mensen met dementie die nog thuis wonen zelfstandig naar buiten kunnen. 

Er is een route aangelegd die overzicht, rust en structuur biedt en herkenbaar is. Daardoor kunnen mensen met dementie, maar ook andere doelgroepen langer zelfstandig gebruik maken van de openbare ruimte. Er zijn meer rustplekken aangebracht, fietsstroken zijn gescheiden en alle voetgangersoversteken op de wegen zijn verhoogd zodat ze even hoog zijn als de aanliggende voetpaden. Hierdoor kunnen mensen met beginnende dementie zelfstandig naar buiten. Ruimte voor lopen zit ‘m vaak in de kleine dingen, dat bewijst dit initiatief gaf de jury aan. De oplossing is erg eenvoudig, de impact groot. 

Walking4School

De winnaar van de maatschappelijke award is Met Walking4School loopt het beter! Walking4School is een bewustwordingscampagne met als doel om meer kinderen (en hun ouders) vaker naar school te laten lopen. Met vrolijke stickers en een actieweek speelt Walking4School in op problemen van de school en motiveert het kinderen om vaker te lopen, fietsen of steppen. En met succes: bij een pilot in de gemeente Katwijk is het autoverkeer naar school tot wel 75% afgenomen.

De jury realiseert zich dat niet iedere ouder in de positie is om het kind lopend naar de school te brengen. Echter draait de (maatschappelijke) LoopAward om het stimuleren van lopen. En dat is bijzonder goed gelukt met dit initiatief, dat ook nog eens bijdraagt aan het milieu. Jong geleerd is oud gedaan. Deze actie toont aan dat gedragsverandering mogelijk is. Het concept promoot lopen op allerlei manieren en is breed uit te zetten, ook in andere plaatsen. 

Bekijk alle ingezonden intiatieven voor de LoopAward

Prioriteiten voor voetgangers: prominenten kijken vier jaren vooruit 

prioriteiten voor voetgangers

Door Derk van der Laan, zelfstandig schrijver en redacteur 

In aanloop naar het Nationaal Voetgangerscongres op 13 oktober de laatste aflevering van een serie van drie artikelen. Wat heeft prioriteit om de positie van lopers te verbeteren? Aan het woord drie prominenten. Judith Bokhove, voormalig wethouder in Rotterdam (2018-2022) en nu fractievoorzitter van GroenLinks in de gemeenteraad. Sipke van der Meulen, regisseur verkeersveiligheid provincie Fryslân. En Walther Ploos van Amstel, lector City Logistics aan de Hogeschool van Amsterdam.

Wat is verbeterd in de positie van lopers de afgelopen vier jaar?

JUDITH BOKHOVE: “Wij hebben als gemeentebestuur in Rotterdam voor het eerst het beleid voor voetgangers vastgesteld en een deel van het actieprogramma uitgevoerd. Lopen was te lang een ondergeschoven kindje. We zetten hen nu op een voetstuk. Het besef is toegenomen dat een fors percentage autoritjes, korter dan drie kilometer, vaak prima te lopen valt wanneer je simpelweg wat eerder weggaat. De voetganger als cruciale gezondheidsfactor kreeg meer erkenning. Ontwikkelingen die het nieuwe college van B&W ook inziet, gelukkig.

Daarnaast hebben Rotterdamse voetgangers in kaart gebracht wat ze waar precies goed en slecht vinden. Een mooie basis voor het omgekeerde ontwerpen dat nu is ingevoerd: eerst het lopen, dan de fiets, het openbaar vervoer en de auto. En niet te vergeten: het aantal initiatieven van burgers nam toe, zo is er nu ook een Rotterdamse Voetgangersvereniging actief. Als actieve ouder zag ik jaren geleden zelf hoe inzet tot succes en enthousiasme leidt. We wisten de jaarlijkse Avondvierdaagse in de wijk Delfshaven, met veel arm en rijk, nieuw leven in te blazen. Eerst met 60 kinderen en ouders, oplopend tot 1400 deelnemers later. Onderweg praat iedereen met elkaar!”.     

SIPKE VAN DER MEULEN: “De belangstelling in Friesland is aanzienlijk toegenomen. Lopen niet alleen voor winkelen en verblijven, maar ook als een vorm van ontspanning. Alle gemeenten op de vaste wal plus de provincie ondertekenden het ‘Charter for Walking’.  Sommige plaatsen hebben een ‘Potje voor putjes” ingesteld: speciale fondsen van enkele duizenden euro`s per jaar voor snelle reparaties in de openbare ruimte. Een klein stukje stoep opnieuw bestraten heeft soms meer impact dan grote, meeslepende veiligheidsprojecten. Bij wijze van spreken gaat de wethouder met een emmer zand en schep op pad. Geen sexy onderwerp, maar het trekt wel aandacht.  

Leeuwarden heeft een grote kwaliteitsslag gemaakt in de openbare ruimte. Dit voorbeeld straalt ook uit naar andere gemeenten: zij geven voetgangers meer aandacht. Buitenruimte moet ruim en mooi zijn. De kwaliteit bepaalt in hoge mate je welzijn en welbevinden en daarmee ook de verkeersveiligheid. Leeuwarden had als drager voor deze kwaliteitsslag weliswaar het uitroepen tot Europese Cultuurhoofdstad van 2018, maar de trend zet door. De stedenbouw besteedt veel aandacht aan de voetganger inclusief het maken van ommetjes, zoals aan de zuidkant van de stad waar ommetjes bewoners ook in contact brengen met de historie en hun omgeving.    

Goede verblijfskwaliteit wordt erkend als een steeds belangrijker factor in een gunstig ondernemersklimaat. Binnenstadmanagers spelen in Friesland een stimulerende belangrijke rol bij het upgraden van kernen. Ook het toegenomen wandelen stimuleert, zoals de pelgrimage naar Santiago de Compostella die start in Sint Jacobiparochie.    

Ik zie dat bij woningcorporaties, altijd krachtige spelers op lokaal niveau, de aandacht voor leefbaarheid terugkomt. Zij mogen zich weer gaan bemoeien met zulk soort onderwerpen en dat komt de belangstelling voor voetgangers ten goede”.   

WALTHER PLOOS VAN AMSTEL: “Ik zie een toenemende belangstelling voor autoluwe woonwijken en dito binnensteden. Vaker staat de auto niet meer centraal en dat dwingt tot heroverwegingen. Wil je bijvoorbeeld in een gebied auto`s vervangen die daar nu gemiddeld 18 kilometer per uur rijden, dan kom je gauw uit op andere, maar wel snellere, tweewielers. Dat roept weer nieuwe vraagstukken op.  

Een gunstige ontwikkeling vind ik ook de aandacht voor de  ’15 minuten’ stad. Hierbij draait het feitelijk om meer sociale cohesie. Kun je alles wat dagelijks belangrijk is dichtbij vinden? De houding van projectontwikkelaars verandert de laatste tijd. In plaats van denken over de vraag ‘hoe kunnen mensen zo snel mogelijk de wijk in of uit?’ nemen zij nu als uitgangspunt: ‘de wijk mag zelf ook leuk worden’. Betere verblijfskwaliteiten leveren hogere huren en verkoopopbrengsten op.    

Een aantal nieuwe gebiedsontwikkelingen, verspreid over het land, spelen inmiddels goed in op deze trend van een integrale aanpak, die lokaal wordt gesteund door een community van bewoners en bedrijven”.

Welke verslechteringen signaleer je de laatste vier jaar? 

JUDITH BOKHOVE: “De enorme bezuinigingen in het openbaar vervoer. Deels al ingevoerd, maar voor de komende jaren een dramatische bedreiging. Door corona nam het gebruik fors af, maar prognoses zeggen dat in 2024 het aantal passagiers weer op het oude niveau zal zijn en dan moet je hen niet in 2023 gaan wegjagen. Een slechtere dienstregeling vermindert het aantal reizigers en dat zet weer extra snoeien in gang. De combinatie lopen en openbaar vervoer is een van de grote dragers van de mobiliteitstransitie waar we voor staan.

Met ontwikkelingen zoals deelmobiliteit en e-bikes weten beleidsmakers niet goed raad. De essentie is meer flexibiliteit. Wie `s ochtends lopend de dag ingaat, moet tussendoor of op de terugweg kunnen rekenen op andere verplaatsingsvormen. Lastig is ook de e-deelscooter. Mooi dat dertig procent van het gebruik dient als vervanging van autoritten, maar velen laten vaker de gewone fiets staan of lopen minder. Wat is precies de winst of verlies voor wie?”   

SIPKE VAN DER MEULEN: “De staat van onderhoud van voetgangersvoorzieningen is veronachtzaamd. Een sluipende verslechtering als gevolg van bezuinigingen. Niemand merkt het direct wanneer je tien procent bespaart op infrastructuur, als het gaat om jeugdzorg wel. En lopen gaat snel ten onder in de veelvoud van onderwerpen. Kwaliteit van loopvoorzieningen verdient het om een extra aandachtspunt te zijn met een vergrijzende bevolking waarmee Friesland te maken heeft. Eenvoudig weg te nemen obstakels zoals scheefliggende tegels en boomwortels kunnen veel ellende veroorzaken. 

Als een gemiste kans zie ik dat in nog te weinig gemeenten gezamenlijk wordt gekeken naar hoe straten erbij liggen. Leg de gemeenteraad en de dorpsbelangen een visuele inspectie voor en laat ze gezamenlijk van situaties beoordelen wat goed, acceptabel of slecht is”.

WALTHER PLOOS VAN AMSTEL: “De verkeerde vragen worden gesteld, met daarbij als de onuitgesproken olifant in de kamer het gedrag in het verkeer. Het moet gaan om: ‘van wie is de stad’ en bijvoorbeeld niet: ‘van wie is het fietspad’.  De discussie is de mond gesnoerd door de machtige en gesubsidieerde Fietsersbond om de ‘oprukkende’ voetgangers, zonder stem, te stoppen. Jammer. In veel gemeenten raakte het beleid hierdoor veel te versnipperd om in te kunnen spelen op een gemeenschappelijke visie waaraan zo`n behoefte is. 

De eigen auto is onbetaalbaar geworden en het openbaar vervoer wordt  langzaam afgebouwd. De tweewieler houd je in de stad mobiel tegen lage kosten. Maar plezierig lopen wordt in een stad als Amsterdam op veel plekken onmogelijk gemaakt. De stoep is het domein van de commerciële belangen geworden. 

Gemeenten raakten afhankelijk van externe adviseurs en zijn niet meer in staat om zelf goede probleemanalyses te maken. Zo telt bijna niemand voetgangers en verblijvers. Hoe kun je dan komen tot goede herkomst- en bestemmingsanalyses, laat staan een verantwoord plan maken?  Adviesbureaus, waarvan gemeenten afhankelijk zijn geworden, hebben als klant ook de internationale mobiliteitsaanbieders, met hun diepe zakken. Dat is zorgwekkend”. 

Wat is top drie urgente acties voor de komende vier jaar? 

JUDITH BOKHOVE

1. “Verhoog de status van het lopen. Stimuleer leefstijlen die hiermee te maken hebben, leer van de vele initiatieven die voor het fietsen zijn opgezet. Een voorbeeld. Wie nu een route aanvraagt bij google krijgt eerst de auto, dan het OV, vervolgens de fiets en als laatste soms de voetganger. Keer dat om. Ook goede cijfers verhogen het imago, zet andere getallen tegenover voertuigverliesuren“

2. ”Praktisch knelpunten opheffen naast zichtbare iconen voor het lopen realiseren. Autoluwe steden    vergroten vanuit een wenkend perspectief: verleid inwoners om al thuis te besluiten: er zijn goede alternatieven, ik laat daarom de auto staan. Maak meer groene corridors, neem burgers mee in het verbeelden van plannen”. 

3. “Een steviger structurele rol van het rijk. Laten gemeenten en anderen er bij het rijk op aandringen dat het instrumenten ontwikkelt die het lopen bevorderen en daarbij goede voorbeelden verzamelt. En maak regelgeving voor snellere invoering van 30 kilometer per uur inclusief meer handhavingsmogelijkheden.” 

SIPKE VAN DER MEULEN

1.”Bundel alle aandacht voor actieve mobiliteit. Zet bij organisaties medewerkers voor lopen en fietsen niet apart, maar maak gemengde teams. Het ankerpunt daarvoor binnen een gemeente is minder belangrijk, het kan de verkeersafdeling, sport, gezondheid of het sociale domein zijn. Een cruciale rol speelt een bestuurder die deze interdisciplinaire aanpak omarmt. Maak daarbij ook meer gebruik van collega`s die GIS systemen beheren. Zij beschikken over relevante basisgegevens waarvan nog veel te weinig gebruik wordt gemaakt. Zo gebruikt vijfentachtig procent van de gemeenten in Nederland jaarlijks opnames van een bedrijf dat ook een flink deel van de stoepen meeneemt in hun inventarisaties (Cyclomedia). Als eerste grove zeef een ideaal hulpmiddel voor een digitale buurtschouw.” 

2.”Geef het overnemen van taken door burgers een serieuze kans. Dit ‘right to challenge’, nu vooral gebruikt in de groene hoek waarbij inwoners zelf een deel van openbaar groen onderhouden, is ook toepasbaar bij straatbeheer. Zij kunnen een deel van het werk aan looproutes uitvoeren, al gebeurt dat soms voor slechts enkele jaren totdat een burgerinitiatief stopt. Natuurlijk zijn goede afspraken nodig en inspecteert de gemeente of de uitvoering klopt, maar dat zijn ze altijd al gewend bij aannemers. Een voorbeeld is de gemeente Súdwest- Fryslân met 89 kernen. Het ambtelijk apparaat en het bestuur, ook na kleurwisseling in het nieuwe college, zetten zich enorm in voor dorpsbelangen, servicegericht.”   

3. “Geef meer prioriteit aan goede toegankelijkheid voor iedereen die buiten de ‘norm-mens’ valt en dat zijn heel velen. De minimaal benodigde bewegingsruimte voor iemand met een beperking zou altijd de basis moeten zijn voor een gewenst ‘Design for All’.”  

WALTHER PLOOS VAN AMSTEL

1.”Maak veel meer ruimte voor voetgangers. Steden moeten vooral mentaal ruimte leren delen. In aantrekkelijke, autovrije woonstraten waar de buren elkaar goed kennen, zie de Amsterdamse Houthavens, is shared space op zich geschikt. Je wilt als fietser toch niet je buurman de stuipen op het lijf jagen? Maar dat verhaal verandert, wanneer een flitsbezorger van de straat zijn hoofdrijroute maakt.”  

2. “Het gesprek over mobiliteit moet veel meer gaan over mensen en mensenstraten. Dat geldt voor gebiedsontwikkelingen en herinrichtingen. Stel een ambtenaar ‘Leuke wijken’ aan. Monitor de veiligheid van lopers, zoals al decennia lang gebruikelijk is voor automobilisten en fietsers.” 

3. “Normeer en handhaaf. Stel als gemeente een beleidskader vast zodat je ontwerpen en inrichtingsvoorstellen met betrekking tot voetgangers kunt toetsen. De minimum breedtes, de materiaalsoorten, oversteekmogelijkheden, het onderhoud. Stel maximumsnelheden en een kentekenplicht in voor e-bikes, zodat je de berijder hierop kunt aanspreken. Voor bereikbaarheid van het openbaar vervoer is de bewezen goede norm: hoogstens zeven minuten hoeven lopen naar een halte. In Amsterdam zijn vele tramhaltes opgeheven en is de looproute er naartoe vol obstakels. Keer deze ontwikkeling”.   

Door Derk van der Laan, zelfstandig schrijver en redacteur 

Derk van der Laan is zelfstandig schrijver en redacteur. Hij specialiseert zich in mobiliteit en ruimtegebruik en is initiatiefnemer van www.gewoongezondlopen.nl 




Dit zijn de genomineerden voor LoopAward 2022

Blij verrast! Maar liefst 16 verschillende organisaties stuurden hun initiatief in voor de LoopAward 2022. Stuk voor stuk schitterende initiatieven die het lopen hoger op de agenda brengen. De jury, bestaande uit Wouter Veldhuis (Rijksadviseur voor de fysieke leefomgeving), Chantal Walg (andersdenker en doener in de zorg) en Bruno Bruins (voormalig Minister Medische Zorg en Sport), beoordeelde samen alle inzendingen.

6 loopinitiatieven springen er écht uit. Zij zijn genomineerd en dingen mee naar de twee prijzen. Eén award reiken we uit aan de organisatie die het meeste heeft bijgedragen aan meer (toekomstige) ruimte voor lopen in de fysieke omgeving. De tweede award is bedoeld voor het meest aansprekende maatschappelijke initiatief dat ervoor heeft gezorgd dat (meer) mensen zijn gaan lopen.

Genomineerden met een maatschappelijk initiatief (in willekeurige volgorde)

Met Walking4School loopt het beter!
Walking4School is een bewustwordingscampagne met als doel om meer kinderen (en hun ouders) vaker naar school te laten lopen. Fietsen en steppen mag ook (we verzamelen alle data), maar zeker minder met de auto: wel zo gezond, veilig en gezellig. Met vrolijke stickers en een actieweek speelt Walking4School in op problemen van de school en motiveert kinderen om vaker te lopen, fietsen of steppen. En met succes: bij een pilot in de gemeente Katwijk is het autoverkeer naar school tot wel 75% afgenomen. 

Maak een ommetje –Gemeente Terneuzen

Het initiatief van de gemeente Terneuzen om deze wandelroutes te maken ontstond tijdens de coronapandemie. Blijven bewegen is belangrijk voor de gezondheid. Toen vele inwoners thuis moesten werken, kwam het wandelen in eigen omgeving in opkomst. De gemeente wilde het wandelen stimuleren. Daarom hebben ze 14 verschillende ommetjes gemaakt, voor elke kern één. De ommetjes bestaan niet alleen uit simpelweg een route, maar er wordt ook een stukje geschiedenis of erfgoed aan gekoppeld. De routes zijn veelal gebaseerd op het wandelnetwerk ‘Tussen Linies en Kreken’. 

#1 wandel-vergaderapp
Met Feeting al vergaderend naar de 10.000 stappen! Deze app bevrijd je in het Zoom- en Teams-tijdperk van je werkplek en vooral: van je bureaustoel en monitor. Op afstand vergaderen met je collega’s blijkt prima al wandelend te kunnen en met Feeting worden de gesprekken automatisch genotuleerd. Je notitieblok mag dus gewoon thuis of op kantoor blijven. Hetzelfde geldt voor de stappenteller, want je krijgt na afloop het gespreksverslag en je sportieve prestaties op een presenteerblaadje. 

Genomineerden met een ruimtelijke initiatief (in willekeurige volgorde)

Erf2.0, een nieuwe impuls uit Delft voor meer mensenruimte!
50 jaar geleden werd in Delft het woonerf uitgevonden. Mobycon en MENSenSTRAAT, beiden met wortels in Delft, vinden de beperkte toepassing van het erf een gemiste kans en ijveren voor meer en beter gebruik hiervan. In Duurzaam Veilig kreeg het onvoldoende aandacht, met voor woonwijken vooral een focus op 30km/u, terwijl het belang van de lagere snelheid heel essentieel is. Kennis over erven raakte op de achtergrond. Erf 2.0 beoogt een bredere toepassing van woonerven in stad en dorp waarin meer ruimte is voor voetgangers, we flexibeler met ruimte omgaan en autoverkeer (max 15km/u) te gast is. 

Als bomen kunnen wandelen, kunnen wij veranderen
In 2022 werd de binnenstad van Leeuwarden bezocht door een bos van meer dan 1000 bomen. Dit ‘wandelende’ bos werd in beweging gebracht door honderden vrijwilligers en heeft de bomen een stem gegeven. Doel van dit bijzondere project was om aandacht te vestigen op de noodzaak om anders naar de relatie tussen de mens en de natuur te kijken. Het is nog lastig om je voor te stellen hoe het eruit komt te zien, zegt Doedens. En zo’n project kan volgens hem alleen maar in Fryslân. “Bij de Culturele Hoofdstad was er een soort energie van ‘laten we het toch met z’n allen doen’. Hoe onmogelijker het is, hoe leuker de mensen het vinden om er aan mee te doen.” 

Dementievriendelijke route – De Oost
De Oost in Dronten is een straat waar een verzorgingshuis en seniorencomplex aan liggen. Er komen steeds meer mensen met dementie en iedereen moet steeds langer thuis blijven wonen. Daardoor is het steeds belangrijker dat mensen met dementie die nog thuis wonen, zelfstandig naar buiten kunnen. Bewegen is immers voor iedereen goed. De gemeente Dronten heeft samen met bureau Lieftink Advies gesprekken gevoerd met en vragen gesteld aan alle aanwonenden en input opgehaald uit wandelingen. Alles is verwerkt in een sfeerbeeld. Dit is de basis geweest voor reconstructie de Oost. 

De juryleden hebben bij hun beoordeling vooral gekeken naar originaliteit, actualiteit en in hoeverre het initiatief een voorbeeld is voor anderen. Tevens werd beoordeeld in hoeverre de inzendingen voldoen aan de ambities van Ruimte voor Lopen. Te weten:

  • Lopen is een vanzelfsprekend en integraal onderdeel van beleid, ontwerp en beheer
  • De omgeving biedt gelegenheid en nodigt uit om veilig te lopen
  • Lopen heeft een positief imago en wordt gestimuleerd

Uitreiking LoopAward 2022

Tijdens het Nationaal Voetgangerscongres op 13 oktober 2022 in Zwolle maken we de uiteindelijke winnaars van de LoopAward bekend. Dat mag je natuurlijk niet missen!

Gespot: Meer ruimte voor voetgangers op Nieuwezijds Voorburgwal 

Nieuwezijds Voorburgwal

Meer ruimte voor lopen: veel gemeenten timmeren hard aan de weg om deze ambitie te verwezenlijken. Zo ook City Deal-partner Amsterdam. Zo is dit jaar de centrumstraat Nieuwezijds Voorburgwal opnieuw ingericht, waardoor het een aangename en overzichtelijke straat is geworden. Met meer ruimte voor wandelaars, groen en fietsers. 

Allereerst is het zuidelijke gedeelte van de straat aangepakt. Verbeteringen die ten goede komen aan de voetganger:

  • Nieuwe verlichting zorgt ervoor dat de Nieuwezijds Voorburgwal beter verlicht is. Dat geeft voetgangers een veiliger gevoel. 
  • Op het Singel is ter hoogte van de Universiteitsbibliotheek een nieuwe tramhalte gekomen die voor iedereen toegankelijk is. Deze nieuwe halte vervangt de slecht toegankelijke halte Spui en halte Koningsplein. Op het Koningsplein is daardoor meer ruimte voor wandelaars. 
  • 68 parkeerplaatsen zijn gesneuveld. Met als resultaat onder meer een bredere stoep en een nieuw fietspad. 
  • Bij de Postzegelmarkt is het ‘Postzegelparkje’ aangelegd. Een oase van groen: klein maar fijn. 

‘Servicestrook’, waardoor meer ruimte op stoep

Ook het noordelijke deel is onder handen genomen. Hier komt naast de trambaan een zogenoemde ‘servicestrook’, waarin nieuwe bomen, fietsparkeerplaatsen en ondergrondse afvalcontainers komen. Op de stoep krijgen voetgangers zo meer ruimte. Op dit deel mogen auto’s maar 30 kilometer per uur rijden, wat de verkeersveiligheid verbetert. 

Ruimte maken voor ontmoeting: op naar een sociale leefomgeving

sociale leefomgeving - wandelende mensen in stad

Hoe kunnen we een sociale leefomgeving binnen handbereik brengen in buurten en dorpen? Die vraag beantwoordt het advies van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving en College van Rijksadviseurs. Eén van de aangedragen aanbevelingen: meer ruimte voor lopen. 

 Corona legde het pijnlijk bloot: we zijn sociale wezens. Betekenisvolle sociale contacten dragen bij aan ons welzijn en gezondheid. Vandaar dat het belangrijk is om te investeren in een goede sociale infrastructuur. In plekken zoals parken en mooie wandelroutes die bewoners de mogelijkheid geven elkaar te ontmoeten. 

Sociale leefomgevivng

Een buurt hoort in de allereerste plaats een sociale leefomgeving te zijn. Een fijne plek waar je graag een ommetje maakt, even sport of buurtgenoten ontmoet. Deze sociale functie moeten we beter borgen, zeker nu we staan voor een aantal grote veranderingen (transities) op het gebied van energie, verduurzaming, infrastructuur, en woningbouw. Dat betekent dat de overheid heldere doelen gaat stellen en zelf het goede voorbeeld gaat geven. Bijvoorbeeld door eigen vastgoed een maatschappelijke bestemming te geven.

Ruimtelijke condities dragen bij aan sociale leefomgeving 

“De bijdrage van ruimtelijke condities mag je niet onderschatten”, stelt het advies. Ingrepen in de openbare ruimte kunnen veel verschil maken voor het sociale karakter van de buurt. Minder auto’s betekent bijvoorbeeld meer ruimte voor voetgangers en bewoners. De Raad pleit er daarom voor om straten autoluw te maken. Zo ontstaan er meer leefbare straten. Ook is ze voorstander een goede wandelinfrastructuur. Dat geldt op het platteland, maar ook als onderdeel van een toegankelijke stad. 

Lees het hele advies ‘ruimte maken voor ontmoeting‘.

>