Categorie: Regulier

Op donderdag 1 oktober 2026 staat Eindhoven in het teken van lopen. Tijdens het Nationaal Voetgangerscongres 2026 komen professionals uit het hele land samen om kennis te delen, nieuwe inzichten op te doen en te werken aan een leefomgeving waarin de voetganger meer ruimte krijgt.

Het congres vindt plaats in Kazerne Eindhoven en heeft dit jaar als thema ‘Vanuit de voetganger’. Bezoekers kunnen kiezen uit maar liefst 29 presentaties, workshops en walkshops over actuele vraagstukken rond lopen en de openbare ruimte.

Platform Ruimte voor Lopen is een partner van het Nationaal Voetgangerscongres 2026.

Vanuit de voetganger

De ruimte in onze steden en dorpen staat steeds meer onder druk. Juist lopen, de meest vanzelfsprekende vorm van verplaatsen, heeft daardoor niet altijd de plek gekregen die het verdient.

Daar wil het Nationaal Voetgangerscongres verandering in brengen. Dit jaar staat daarom het denken en handelen vanuit de voetganger centraal. Hoe verdelen we de schaarse ruimte op een manier die werkt voor iedereen? Hoe zorgen we ervoor dat lopen vanzelfsprekend wordt meegenomen in beleid, ontwerp en besluitvorming? En hoe maken we lopen aantrekkelijker, veiliger en toegankelijker voor iedereen?

Daarbij gaat het niet alleen om de inrichting van straten en pleinen. Ook bij bestuurders, beleidsmakers, ontwerpers, bedrijven en inwoners moet lopen nadrukkelijker op de agenda komen.

Eindhoven als gastheer

De gemeente Eindhoven is dit jaar gastheer van het congres. Als snelgroeiende stad staat Eindhoven zelf voor de opgave om voldoende ruimte te maken voor iedereen die zich te voet verplaatst of daarbij een hulpmiddel gebruikt.

Van dagelijkse routes naar werk en school tot aantrekkelijke plekken om elkaar te ontmoeten: lopen vormt volgens de gemeente een belangrijke basis voor een gezonde, inclusieve en duurzame stad. Eindhoven investeert daarom onder meer in een aantrekkelijke openbare ruimte, veilige infrastructuur en oplossingen waarbij de voetganger centraal staat.

Tijdens het congres is de stad niet alleen gastheer, maar vormt Eindhoven ook zelf het decor voor verschillende praktijkgerichte sessies.

Recordaantal inzendingen voor het programma

De belangstelling voor het Nationaal Voetgangerscongres is groot. Voor de editie van 2026 werd een recordaantal sessies ingediend. Na beoordeling door de jury is een programma samengesteld met 29 sessies, waaronder presentaties, workshops en walkshops.

De onderwerpen lopen sterk uiteen. Van data en gezondheidszorg tot mobiliteitsbeleid, inrichting van de openbare ruimte en verkeersveiligheid. Volgens de jury laat het programma zien dat het thema voetganger niet vanuit één afzonderlijk domein wordt benaderd, maar aansluit bij actuele vragen uit de praktijk.

Van fietsbeleid tot een walkshop door Eindhoven

Het programma is nadrukkelijk praktisch van aard. Zo gaan Wilma Slinger van CROW en Jan van Doggenaar van de Voetgangersvereniging tijdens een workshop in op voetgangersvriendelijk fietsbeleid. Centraal staat de vraag hoe fietsers en voetgangers allebei veilig gebruik kunnen maken van de openbare ruimte.

Wie liever naar buiten gaat, kan deelnemen aan een walkshop door Eindhoven. Erik van Hal, tot en met 2025 verkeersplanoloog bij de gemeente Eindhoven, laat zien hoe het centrum van de stad is veranderd in een openbare ruimte met meer groen, meer ruimte voor voetgangers en minder auto.

Praktische kennis voor de dagelijkse praktijk

Ook andere actuele onderwerpen komen uitgebreid aan bod. Zo zijn er sessies over de gevolgen van verkeerscirculatieplannen voor voetgangers, het in kaart brengen van voetgangersstromen en de transformatie van een 80-kilometerweg naar een aantrekkelijke verbinding voor mensen die lopen.

Daarnaast komen onderwerpen als valpreventie in de openbare ruimte, veilig oversteken en het ontwerpen van aantrekkelijke looproutes aan bod.

Daarmee biedt het congres kennis die deelnemers direct kunnen toepassen in hun eigen gemeente, organisatie of project.

Samen meer ruimte maken voor lopen

Het Nationaal Voetgangerscongres brengt professionals uit verschillende vakgebieden bij elkaar die werken aan dezelfde opgave: een omgeving creëren waarin lopen vanzelfsprekender, aantrekkelijker en veiliger wordt.

Door kennis en praktijkervaring te delen en steeds opnieuw vanuit de voetganger naar de openbare ruimte te kijken, kan lopen een stevigere plek krijgen in beleid én op straat.

Praktische informatie

Datum: donderdag 1 oktober 2026
Locatie: Kazerne, Paradijslaan 8, Eindhoven
Thema: Vanuit de voetganger
Programma: 29 presentaties, workshops en walkshops

👉 Bekijk het volledige programma en lees alles over het Nationaal Voetgangerscongres 2026: https://www.nationaalvoetgangerscongres.nl/

Goed nieuws voor wandelaars in Fryslân: de provincie stelt ruim € 1,5 miljoen beschikbaar voor een nieuwe boerenland- en kerkenpadenregeling. Daarmee komt er weer perspectief voor historische wandelroutes die de afgelopen jaren zijn verdwenen, afgesloten of in verval zijn geraakt. Recreatieschap Marrekrite gaat de regeling verder uitwerken.

Meer ruimte om te lopen door het Friese landschap

Boerenland- en kerkenpaden bieden wandelaars de mogelijkheid om plekken te bereiken die via gewone wegen vaak niet toegankelijk zijn. Ze lopen bijvoorbeeld over boerenland en verbinden dorpen, kerken en het omliggende landschap met elkaar.

Juist deze paden maken het mogelijk om Fryslân op een andere manier te voet te beleven. Ze vergroten het netwerk van aantrekkelijke wandelroutes en dragen bij aan meer mogelijkheden om dichtbij huis te wandelen.

Een eerdere inventarisatie liet zien dat er in Fryslân potentieel tot ongeveer 240 kilometer aan boerenland- en kerkenpaden beschikbaar kan zijn. Een deel daarvan is in de loop van de tijd afgesloten of in verval geraakt.

Van provinciale motie naar nieuwe regeling

De ChristenUnie Fryslân zette de boerenland- en kerkenpaden in november 2025 opnieuw op de provinciale agenda. De partij vroeg de provincie om samen met gemeenten, boeren en Recreatieschap Marrekrite te werken aan een structurele regeling voor herstel, beheer en vergoeding.

Daarbij werd niet alleen gewezen op de cultuurhistorische waarde van de paden, maar ook op het belang voor recreatie, gezondheid en leefbaarheid. Meer aantrekkelijke wandelroutes nodigen mensen uit om te lopen en maken het makkelijker om het landschap en de omgeving te voet te ontdekken.

Provinciale Staten heeft inmiddels besloten voor de komende vijf jaar € 1.537.500 beschikbaar te stellen voor een nieuwe regeling.

Marrekrite werkt regeling verder uit

Nu de financiering beschikbaar is, kan de regeling verder worden vormgegeven. Recreatieschap Marrekrite neemt hierin het voortouw en stelt een kwartiermaker aan. Die gaat de komende maanden aan de slag met onder meer de juridische en organisatorische aspecten.

Als alles volgens planning verloopt, kunnen in 2027 nieuwe contracten met boeren worden afgesloten. Een belangrijk uitgangspunt is dat nieuwe boerenland- en kerkenpaden worden geïnitieerd vanuit lokale gemeenschappen en wandelorganisaties. Zo kunnen routes ontstaan die aansluiten bij lokale wensen en bestaande wandelnetwerken.

Wandelen combineren met natuur en landschap

De afgelopen periode is ook onderzocht of boerenlandpaden kunnen worden gekoppeld aan bestaande regelingen binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).

Nu er provinciale basisfinanciering is, wordt verder gekeken of aan de wandelpaden bijvoorbeeld landschapselementen of andere ecosysteemdiensten kunnen worden toegevoegd. Daarmee kan een boerenlandpad niet alleen bijdragen aan meer ruimte om te lopen, maar ook aan de kwaliteit van natuur en landschap.

Langjarige afspraken blijven belangrijk

Wandelplatform Fryslân is blij dat de provincie geld beschikbaar stelt voor een nieuwe regeling. Wel blijft de looptijd van vijf jaar een aandachtspunt.

Voor een duurzaam netwerk van boerenlandpaden zijn langjarige afspraken met grondeigenaren belangrijk. Boeren moeten erop kunnen vertrouwen dat afspraken over beheer, vergoedingen en aansprakelijkheid goed geregeld zijn. Tegelijk hebben wandelaars er baat bij dat routes niet na enkele jaren weer verdwijnen.

Wandelplatform Fryslân gaat daarom met de provincie in gesprek over de vraag hoe binnen de beschikbare middelen voldoende continuïteit kan worden geboden.

Met de nieuwe regeling wordt in ieder geval een belangrijke stap gezet naar meer aantrekkelijke, veilige en bijzondere mogelijkheden om te lopen door het Friese landschap.

Foto: parelprojecten.nl

Wandelen veranderde het leven van singer-songwriter Tim Knol. Hij viel dertig kilo af, ging gezonder leven en merkte dat hij zich ook mentaal beter voelde. In de podcast Gezond Ouder Worden vertelt hij hoe een eenvoudig ommetje uitgroeide tot een onmisbaar onderdeel van zijn dagelijks leven.

Van ongezond leven naar dagelijkse wandelingen

Als singer-songwriter leefde Tim lange tijd niet bepaald gezond. Hij had overgewicht, dronk te veel en sliep te weinig. Toen zijn vingers gevoelloos werden en hij de snaren van zijn gitaar niet meer goed kon voelen, stapte hij naar de huisarts.

De boodschap van de huisarts was duidelijk: als Tim gezond ouder wilde worden, moest hij zijn leefstijl veranderen. De sportschool trok hem niet, maar wandelen wilde hij wel proberen.

“Ik had eerst het idee dat wandelen niet leuk was. Ik ben ommetjes gaan maken en heb het rustig opgebouwd. Langzaam begon ik wandelen echt leuk te vinden.”

Inmiddels is wandelen niet meer uit zijn leven weg te denken.

“Nu zijn we zes jaar verder en kan ik me geen leven zonder wandelen meer voorstellen.”

Wandelen geeft rust en structuur

Wandelen helpt Tim niet alleen om lichamelijk gezond te blijven. Het geeft hem ook rust in zijn hoofd.

“Ik ben van nature best druk. Door alleen te wandelen, kan ik veel dingen op een rijtje zetten. Soms heb ik in het dagelijks leven helemaal geen overzicht, maar tijdens het wandelen krijg ik meer structuur.”

Dat wandelen goed kan zijn voor je stemming, wordt in de podcast uitgelegd door bewegingswetenschapper Marieke van Heuvelen. Tijdens het wandelen daalt het stressniveau en komen er stoffen vrij die een positieve invloed kunnen hebben op je stemming. Ook kan wandelen afleiding bieden van dagelijkse zorgen en een voldaan gevoel geven.

Nieuwe ideeën tijdens het wandelen

De wandelingen hebben ook invloed op Tims werk als muzikant. Vooral wanneer hij alleen wandelt, ontstaan er nieuwe ideeën.

“Wandelen is heel goed voor mijn muziek. Ik krijg er meer inspiratie door, maar daarvoor moet ik wel alleen wandelen.”

Tijdens zijn wandelingen is Tim minder met zijn telefoon bezig en besteedt hij meer aandacht aan zijn omgeving. Toch pakt hij zijn telefoon er af en toe even bij om een ingeving vast te leggen.

“Het notitieblok op mijn telefoon staat helemaal vol met nieuwe ideetjes. Af en toe noteer ik iets, maar dat is het dan ook.”

Goed voor lichaam én brein

Wandelen heeft volgens Van Heuvelen verschillende voordelen voor de gezondheid. Het kan onder andere bijdragen aan een lagere bloeddruk, een gezond cholesterolgehalte, gewichtsbeheersing en een stabielere bloedsuikerspiegel. Daarmee wordt ook het risico op aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes en bepaalde vormen van kanker kleiner.

Daarnaast gebeurt er tijdens het wandelen van alles in je brein. Op korte termijn verbetert de doorbloeding en wordt het netwerk in je hersenen actiever. Wanneer je regelmatig blijft wandelen, kan dit ook op langere termijn positieve gevolgen hebben voor onder andere je geheugen, creativiteit en stemming.

Volgens de beweegrichtlijn is het advies om iedere week minimaal 150 minuten matig intensief te bewegen. Daarvoor hoef je niet meteen iedere dag 10.000 stappen te zetten. Wie weinig beweegt en begint met ongeveer 6.000 stappen, kan daar al gezondheidsvoordeel van hebben. Voor veel ouderen kan 7.000 tot 8.000 stappen per dag een passend doel zijn.

Wat begon met een paar korte ommetjes, groeide voor Tim uit tot een nieuwe manier van leven. Wandelen helpt hem om gezond te blijven, zijn hoofd leeg te maken en ruimte te vinden voor nieuwe muziek. Inmiddels is het een vast onderdeel van zijn dagelijks leven geworden en kan hij zich een leven zonder wandelen niet meer voorstellen.

Luister hier de hele podcast met hosts Larissa van der Wal en Margriet Bos: https://open.spotify.com/episode/2Qj59fCkvZpsSyGN4yaMn5?

Steeds meer steden kijken opnieuw naar de ruimte rond hun binnenstad. Verkeersringen die lange tijd vooral waren ingericht voor auto’s, krijgen geleidelijk een andere functie. Er komt meer ruimte voor groen, wandelen, fietsen en verblijf. Na onder meer Tilburg, Groningen, Eindhoven, Amsterdam en Utrecht klinkt nu ook in Amersfoort de roep om de Stadsring anders in te richten.

Burgerinitiatief Van Ring naar Park wil de Amersfoortse Stadsring stap voor stap veranderen in een groenblauw stadspark. De stichting zet zich hier sinds 2020 voor in en vraagt de gemeente met een petitie om samen met inwoners aan de plannen te werken.

Van verkeersroute naar groene verbinding
De Stadsring vormt volgens de initiatiefnemers nu nog een scheiding tussen de historische binnenstad en de omliggende gebieden. Door de route te vergroenen, kan deze juist een verbindende plek worden.

In de plannen is ruimte voor bomen, water, voetgangers, fietsers en ontmoeting. Auto’s hoeven niet helemaal van de Stadsring te verdwijnen. Het doorgaande verkeer zou wel vaker gebruik moeten maken van andere routes, terwijl bestemmingen in de binnenstad bereikbaar blijven.

Een groene Stadsring kan ervoor zorgen dat het gebied prettiger wordt om te lopen en te verblijven. Tegelijkertijd kan meer groen bijdragen aan verkoeling, opvang van regenwater, schonere lucht en meer biodiversiteit.

Andere steden zetten al stappen
Amersfoort is niet de enige stad die anders naar haar stadsring kijkt. In verschillende Nederlandse steden zijn plannen in ontwikkeling of worden wegen rond de binnenstad al opnieuw ingericht.

In Tilburg verandert de Cityring in een Parkring. De maximumsnelheid wordt er verlaagd en doorgaand autoverkeer wordt vaker naar de buitenste ringwegen geleid. Daardoor ontstaat langs de binnenstad meer ruimte voor voetgangers, fietsers en groen.

Groningen onderzoekt hoe de Diepenring kan veranderen van een verkeersroute in een plek waar mensen ook graag verblijven. Daarbij wordt gekeken naar minder verkeer en parkeerplaatsen en meer ruimte voor groen.

Amsterdam richt de Binnenring opnieuw in met meer ruimte voor fietsers en het openbaar vervoer. Op verschillende delen is de auto te gast. Utrecht ging nog een stap verder door de Catharijnesingel opnieuw open te graven. Waar jarenlang een weg lag, is nu weer water met wandelroutes en groen te vinden.

Ook Eindhoven werkt aan schonere mobiliteit en aantrekkelijkere openbare ruimte rond de Ring en in het centrum. Daar moet op termijn minder ruimte zijn voor vervuilend autoverkeer en meer voor lopen, fietsen en groen.

Amersfoort experimenteerde al met meer ruimte voor lopen
Hoe de Amersfoortse Stadsring er zonder doorgaand autoverkeer uit kan zien, werd in 2022 tijdelijk zichtbaar. Tijdens het evenement PITSTOP was een deel van de route een weekend afgesloten voor auto’s. Wandelen, fietsen, sport, buurtactiviteiten en deelvervoer kregen er tijdelijk meer ruimte.

Meer informatie vind je hier: https://stadszaken.nl/artikel/9375/ook-in-amersfoort-klinkt-de-roep-om-een-groene-stadsring

Pius Park in Panningen biedt een groene omgeving om te wonen, bewegen, leren en leven. Vrij of georganiseerd. Wat in maart 2017 begon met meer samenwerking tussen sportverenigingen, is uitgegroeid tot een unieke samenwerking in het hele gebied Panningen-Zuid.

Het resultaat is een groen en centraal gelegen beleef- en ontmoetingspark waar iedereen welkom is. Pius Park verbindt sport, onderwijs, zorg, wonen en ontmoeting met elkaar en vervult daarmee een belangrijke rol in de leefbaarheid en een gezonde levensstijl in Peel en Maas. Duurzaamheid loopt als een groene draad door het geheel.

Lopen als drager van gebiedsontwikkeling

Wat gebeurt er als lopen niet wordt gezien als bijzaak, maar als drager van gebiedsontwikkeling? In Pius Park krijgt lopen een duidelijke verbindende rol. De paden vormen de ruggengraat van het gebied en brengen onderwijs, sport, zorg, wonen en ontmoeting met elkaar in verbinding.

Daarmee gaat lopen verder dan verplaatsing van A naar B. Het draagt bij aan de manier waarop mensen het gebied beleven, gebruiken en elkaar ontmoeten. Een pad is dan niet alleen een route, maar ook een middel om gezondheid, ontmoeting en sociale verbinding vanzelfsprekender onderdeel te maken van het dagelijks leven.

Voetgangers en fietsers centraal

In de ontwikkeling van Pius Park is bewust gekozen voor een groene, toegankelijke en veilige omgeving waarin voetgangers en fietsers centraal staan. Waar de auto eerder een prominente plek innam, ontstaat nu een gebied waar bewegen, verblijven en ontmoeten meer ruimte krijgen.

De organisch aangelegde paden verbinden de verschillende functies in het gebied en sluiten aan op de omliggende wijk. Zo wordt bewegen een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks leven: voor scholieren, sporters, ouderen, bewoners van zorginstellingen, gezinnen en andere bezoekers.

Een park dat uitnodigt tot bewegen

Lopen draagt rechtstreeks bij aan de ambities van Pius Park op het gebied van gezondheid, ontmoeting en sociale verbinding. Het is de meest laagdrempelige vorm van bewegen en toegankelijk voor vrijwel iedereen.

Hoewel het park nog in ontwikkeling is, is nu al zichtbaar dat mensen zich wandelend door het gebied bewegen. Daardoor ontstaan spontane ontmoetingen en wordt Pius Park meer dan een verzameling voorzieningen. Het wordt een plek waar mensen elkaar kunnen tegenkomen, samen kunnen optrekken en zich thuis kunnen voelen.

Verbinding tussen generaties en organisaties

In de plannen rondom Pius Park wordt ook gekeken naar de maatschappelijke betekenis van lopen. Een wandeling kan letterlijk de verbinding vormen tussen generaties, bijvoorbeeld wanneer leerlingen samen optrekken met ouderen. Ook bezoekers van verschillende organisaties, verenigingen en voorzieningen kunnen elkaar onderweg ontmoeten.

Daarmee is lopen geen doel op zichzelf, maar een belangrijk middel om de maatschappelijke ambities van Pius Park zichtbaar en beleefbaar te maken. Het verbindt een school met een sportvereniging, zorg met de buurt en mensen die elkaar anders misschien niet vanzelf tegenkomen.

Meer wandelinitiatieven in Peel en Maas

Ook op andere plekken in de gemeente Peel en Maas zijn initiatieven die bijdragen aan een actievere leefstijl. Een voorbeeld daarvan is het Wandelbenkske in Panningen. Dit wandelinitiatief brengt buurtbewoners letterlijk in beweging en stimuleert ontmoeting in de eigen omgeving.

Daarnaast is er aandacht voor het Ommetje: een wandeling van ongeveer één kilometer die iedere dinsdag start bij het gemeenschapshuis. In het vernieuwde park wordt bekeken of dit Ommetje ook een plek kan krijgen binnen Pius Park.

Nieuwe betekenis voor paden

Bijzonder aan deze omgeving is niet alleen de fysieke inrichting, maar ook de ontwikkeling van nieuwe programmering. De komende periode wordt gekeken naar de mogelijkheden van Active Paths van Thrive Point. In dit model krijgen paden een bredere betekenis dan alleen lopen.

Paden kunnen dan ook bijdragen aan ontmoeting, activering, gezondheid en maatschappelijke verbinding. Daarmee sluit het goed aan bij de ambitie van Pius Park: een leefomgeving waarin wonen, bewegen, leren en leven samenkomen.

Meer informatie: www.piuspark.nl

De vijfde werkbijeenkomst van het Nationaal Masterplan Lopen stond in het teken van experimenteren. De partners van de City Deal Ruimte voor Lopen gingen op 11 juni met de deelnemers op deze zonnige dag aan de slag met inspirerende praktijkexperimenten en workshops rondom lopen, actieve mobiliteit en een gezonde openbare ruimte.  

Tijdens de verschillende deelsessies werden volop ervaringen gedeeld en nieuwe ideeën ontwikkeld. Zo presenteerde SmartwayZ.NL een nieuw beoordelingsinstrument voor looproutes naar het openbaar vervoer. Dit instrument, dat momenteel wordt ontwikkeld in samenwerking met de gemeente Tilburg en Breda University of Applied Sciences (BUas), beoordeelt looproutes niet alleen op afstand en reistijd, maar ook op aspecten als verkeersveiligheid, comfort, toegankelijkheid, bewegwijzering en de kwaliteit van de openbare ruimte. De ambitie is om de methode straks ook breder toepasbaar te maken in andere gemeenten.

Ook werd enthousiast meegedacht over de inspiratiegids die de Beweegalliantie opstelt met het oog op de provinciale statenverkiezingen van maart 2027. Deelnemers leverden waardevolle input op zowel de inhoud als de vorm. Daarbij was er brede overeenstemming dat provincies een belangrijke rol spelen in het stimuleren van bewegen in het algemeen en lopen in het bijzonder.

Denkend al een kind
Bas Warmerdam inspireerde de deelnemers met de resultaten van een onderzoek in opdracht van de City Deal onder 150 basisschoolleerlingen naar hoe kinderen vaker lopend naar school kunnen gaan. Hij daagde de deelnemers uit om weer even te denken als een kind en zo snel te komen tot creatieve oplossingen voor kleine ergernissen.

Tijdens de sessie Herinrichten op wijk- en straatniveau werden deelnemers meegenomen in de resultaten van een praktijkexperiment in Maastricht. Daar verkenden ontwerpers samen met 70-plussers en jongeren de stad. Vervolgens ervaarden zij, met behulp van onder andere een sterke bril, een rollator en een rolstoel, hoe de openbare ruimte wordt beleefd door verschillende doelgroepen. De sessie liet zien hoe ontwerpen vanuit het perspectief van gebruikers waardevolle inzichten oplevert voor een toegankelijkere en inclusievere leefomgeving. Om deze werkwijze verder te toetsen, zoekt de City Deal nog een gemeente met een interessant buitenruimteproject. Heb je interesse om mee te doen? Stuur dan een e-mail naar citydeal@ruimtevoorlopen. 

In het artikel ‘Maak voetganger vertrekpunt van inrichting buitenruimte’ laat Stadszaken Wilma Slinger van CROW en Harry Boeschoten, voormalig programmadirecteur Groene Metropool bij Staatsbosbeheer, aan het woord. Hun boodschap is helder: begin niet bij de stenen, de rijbaan of de parkeeropgave, maar bij de mens die door de straat loopt. Of juist even blijft staan.

Wilma Slinger kennen we als boegbeeld en trekker van ‘lopen in het onderwijs’. Zij merkt in het artikel heel slim op: “Eigenlijk is de voetganger de enige die verblijft in de openbare ruimte.” Daarmee verschuift de vraag. Niet: past de voetganger er nog bij? Maar: hoe voelt deze plek als je er loopt, wacht, kijkt, oversteekt of iemand tegenkomt?

Groen hoort bij de route

Die manier van kijken maakt lopen direct groter dan mobiliteit alleen. Een goede looproute is niet alleen logisch en veilig, maar ook prettig. Denk aan bomen die verkoeling geven, bankjes op de juiste plek, duidelijke oversteekpunten en routes waar ook kinderen, ouderen en mensen met een hulpmiddel zich goed kunnen bewegen. In Stadszaken benadrukken Slinger en Boeschoten dat groen daarbij geen decoratie achteraf is. Het bepaalt mede of mensen een route kiezen, of ze zich prettig voelen en of een straat meer wordt dan een doorgang. Dat raakt precies aan wandelvriendelijkheid: de optelsom van bereikbaarheid, comfort, veiligheid en verblijfskwaliteit.

Lopen als basis

Boeschoten noemt lopen in het artikel een onderlegger van ruimtelijke ontwikkeling, basisvoorzieningen die vanaf het allereerste begin moeten meetellen. “Als je een wandelnetwerk niet beschouwt als een onderlegger van je ruimtelijke ontwikkeling, dan komt het niet goed”, zegt hij. Dat is een mooie uitspraak, omdat die concreet maakt waar het vaak misgaat. Daarbij vergelijkt hij lopen met andere infrastructuur. Woningen worden vanzelfsprekend aangesloten op riolering, elektriciteit en wegen. Een aansluiting op een logisch wandelnetwerk ontbreekt volgens hem nog te vaak.

Lees het volledige artikel via: Maak voetganger vertrekpunt van inrichting buitenruimte. Dit artikel van Stadszaken laat mooi zien waarom het nodig is dat lopen vanzelfsprekend meeweegt in beleid, ontwerp, kennis en uitvoering. Een wandelvriendelijke omgeving ontstaat niet vanzelf; die begint met professionals die leren kijken op ooghoogte.

GGD Gelderland-Midden is de eerste GGD die zich bij onze partners voegde. Waarom? “We vinden al een tijd dat we meer moeten samenwerken. Sinds de komst van de Omgevingswet gebeurt dat ook eindelijk geleidelijk meer. Peternel Mereboer en Sophie Rijsman vertellen in dit interview over hun redenen om zich aan te sluiten bij het Nationaal Masterplan Lopen.

Vanuit hun werk zien beiden dagelijks hoeveel impact de fysieke leefomgeving heeft op gezondheid. Tegelijkertijd merken ze dat gezondheid, ruimtelijke ontwikkeling en mobiliteit binnen veel gemeenten nog eilandjes zijn die mijlenver van elkaar liggen. Binnen Ruimte voor Lopen hopen ze die eilandjes te verbinden. “Juist die verbinding hebben we hard nodig om lopen vanzelfsprekender te maken.”

Gezondheid schuift steeds vaker aan bij ruimtelijke plannen

Mereboer en Rijsman werken beiden als adviseur gezonde leefomgeving; samen adviseren ze 15 gemeenten in hun regio. Over thema’s als beweegvriendelijke leefomgeving, klimaatadaptatie, luchtkwaliteit, groen en sociale cohesie. Daarbij kijken ze nadrukkelijk naar de relatie tussen ruimtelijke keuzes en gezondheidseffecten op de lange termijn. “We werken allebei op het thema gezonde leefomgeving,” legt Rijsman uit. “Hoe kan de leefomgeving de gezondheid van inwoners beschermen énuitnodigen tot gezond gedrag?”

Dat raakt aan het domein ruimtelijke ontwikkeling. “Daarom schuiven we als GGD vaak aan bij gesprekken over gebiedsontwikkeling en omgevingsvisie”, legt Mereboer gevat uit. “We zitten dan écht aan tafel met de partijen die over deze thema’s beslissen. Bij nieuwbouwplannen van gemeenten en het maken van Omgevingsvisies denken wij mee. Daarbij nemen we ook gezondheidsbevorderende aspecten mee. Bijvoorbeeld de hoeveelheid ruimte voor bewegen, lopen en ontmoeten.”

Invloed Omgevingswet

Voorheen had gezondheid een minder grote rol bij zulke plannen. De Omgevingswet bracht daar verandering in. “De gemeente moet bij nieuwbouwplannen het belang van gezondheid meewegen. Het onafhankelijk advies van de GGD helpt bij deze afweging.” Rijsman vult aan: “Door deze wet is gezondheid een steeds nadrukkelijker – en vanzelfsprekender – onderdeel van ruimtelijke keuzes. Het gaat niet alleen om het aantal woningen dat je bouwt, maar vooral om hoe mensen zich straks door hun wijk bewegen. Een winkel, huisarts of school op loopafstand maakt een wereld van verschil.”

Ruimte voor Lopen brengt nieuwe werelden bij elkaar

Volgens Rijsman en Mereboer bevestigt het Nationaal Masterplan wat zij zien: lopen is allang niet meer een onderwerp van alleen verkeer of mobiliteit. Wij zien juist hoe verschillende domeinen steeds meer naar elkaar toegroeien binnen dit onderwerp. “Wel is het zo dat veel andere partners uit de ruimtelijke sector komen”, merkt Rijsman op. “Voor ons is dat juist een heel ander perspectief. “ Mereboer bevestigt dat: “De samenwerking tussen gezondheid en de fysieke kant is in veel gemeenten nog niet ergens belegd.”

Een andere kijk voor Ruimte voor Lopen

Aan de andere kant brengt het gezondheidsperspectief ook een andere blik mee voor Ruimte voor Lopen. Door vooral te kijken naar wat lopen oplevert voor de gezondheid. En dat gaat volgens Rijsman verder dan alleen de beweging op zich. “Minder autogebruik betekent niet alleen minder drukte op de weg, maar ook schonere lucht en minder geluidoverlast. Luchtverontreiniging is nu één van de grootste risico’s voor onze gezondheid. Dus elke keer dat iemand de auto laat staan en kiest voor lopen, draag je direct bij aan een gezondere leefomgeving.”

Raakvlak met mentale gezondheid en sociale cohesie

Daarnaast raakt lopen ook de thema’s mentale gezondheid en sociale cohesie. Rijsman noemt het belang van autonomie en ontmoeting in de wijk. “Dat je niet afhankelijk bent van een bus die één keer per uur gaat. Als je meer autonomie hebt in waar je gaat en staat, heeft dat positieve invloed op je mentale gezondheid.” Ook kleine ontmoetingen in de openbare ruimte maken volgens haar verschil. “Als je kan creëren dat mensen elkaar in de wijk tegenkomen, ook al is het een paar minuten een praatje, kan dat al veel impact hebben. Bij lopen gebeurt dat sneller, omdat je vertraagt.”

De fysieke leefomgeving bepaalt mede hoe gezond mensen leven

De beide adviseurs zien interessante ontwikkelingen in hoe de maatschappij als geheel kijkt naar gezondheid. Vroeger lag de nadruk in hun ogen te veel op individueel gedrag: genoeg bewegen was je eigen verantwoordelijkheid. Tegenwoordig groeit het besef dat de overheid daarin een faciliterende rol heeft. “De inrichting van de leefomgeving is belangrijk voor je gezondheid”, klinkt het unaniem.  Zorg ervoor dat de volgende zaken kloppen in jouw gemeente:

• De openbare ruimte moet uitnodigen tot bewegen;
• Voorzieningen en activiteiten moeten op loopafstand zijn;
• En er moet beleid komen waarin lopen en andere vormen van actieve mobiliteit een structurele plek heeft.

Dat die shift er is en nog meer moet doorkomen, zien ze ook terug in de cijfers. “In onze regio haalt maar 50% van de mensen de beweegnorm”, vertelt Rijsman. “Dan kun je niet meer volhouden dat mensen het met individueel gedrag moeten oplossen. Dat zij zelf verantwoordelijk zijn om meer te lopen.”

Samen werken aan een loopvriendelijke leefomgeving

Voor Rijsman en Mereboer laat het Nationaal Masterplan Lopen zien dat steeds meer domeinen elkaar beginnen te vinden rond hetzelfde doel: een leefomgeving waarin lopen vanzelfsprekender wordt.  En precies daarin zit volgens hen de kracht van Ruimte voor Lopen en het Nationaal Masterplan Lopen: verschillende werelden samenbrengen om Nederland stap voor stap wandelvriendelijker, gezonder en socialer te maken.