Categorie: Partners

Hoe maak je van lopen een vanzelfsprekend onderdeel van stedelijk beleid? Arnhem geeft daar een concreet antwoord op met het nieuwe loopbeleid én een uitvoeringsagenda met 22 maatregelen, planning en budget. Daarmee kiest de stad nadrukkelijk voor een aanpak waarin lopen niet losstaat van andere opgaven, maar juist verbonden wordt aan gezondheid, openbare ruimte, bereikbaarheid en leefbaarheid.

Van mobiliteitsplan naar loopbeleid

De basis voor het Arnhemse loopbeleid werd gelegd in het Duurzaam Mobiliteitsplan. Daarna volgde een uitgebreid traject waarin verschillende beleidsvelden, organisaties en belangengroepen werden betrokken.

Annemieke Molster, bestuursadviseur mobiliteit bij de gemeente Arnhem, dacht na over wat de gemeente kan doen om van Arnhem een echte loopstad te maken: “1000 ideeën borrelen op, maar wat is het hardste nodig? Wat is de samenhang tussen alle maatregelen? Hoe wordt het een sterk verhaal dat doelen van allerlei verschillende beleidsvelden samenbrengt en tegelijk verankerd is in het vorig jaar vastgestelde Duurzaam Mobiliteitsplan?”

Juist die zoektocht naar samenhang maakt de Arnhemse aanpak interessant. Het loopbeleid raakt namelijk aan veel meer dan alleen mobiliteit. In het document worden ook gezondheid, klimaat, sociale cohesie, recreatie en toegankelijkheid expliciet genoemd. Die brede aanpak zie je ook terug in de partijen die betrokken waren bij de totstandkoming. Van Wandelnet tot het Arnhems Platform voor Chronisch zieken en Gehandicapten, van ondernemersorganisaties tot het sportbedrijf.

Een loopvriendelijke stad vraagt om detailniveau

Sterk aan het Arnhemse beleid is dat het niet blijft hangen in algemene ambities. Het document benoemt heel concreet waar voetgangers in de stad tegenaan lopen. Zo wordt beschreven dat grote wegen barrières vormen tussen buurten, dat goede oversteekplaatsen ontbreken en dat voetpaden regelmatig te smal zijn of worden geblokkeerd door obstakels. Ook sociale veiligheid wordt expliciet genoemd als reden waarom mensen soms liever niet lopen.

Een veelzeggende quote van een voetganger op het fietspad van station Arnhem Zuid richting werkgebied Gelderse Poort luidt: “Dan moet je eerst naar beneden en dan weer naar boven en dan een drukke weg oversteken en dan denk je: laat maar.” Juist dat soort dagelijkse ervaringen maken duidelijk waarom goed loopbeleid belangrijk is. Een wandelvriendelijke stad ontstaat niet vanzelf. Het zit vaak in relatief kleine ontwerpkeuzes die bepalen of lopen prettig, logisch en veilig voelt.

22 maatregelen met planning en budget

Om van visie naar uitvoering te komen, bevat de uitvoeringsagenda 22 acties, uitgewerkt langs 3 paden:

• Pad 1: loopvriendelijke inrichting van de stad;
• Pad 2: stimuleren van een loopcultuur;
• Pad 3: lopende organisatie.

Sommige maatregelen bouwen voort op bestaand mobiliteitsbeleid, andere komen juist voort uit sport, recreatie of aangenomen moties.

Opvallend is hoeveel aandacht Arnhem besteedt aan kennisontwikkeling en monitoring. Arnhem wil onder meer voetgangers tellen op hoofdlooproutes, recreatieve wandelstromen monitoren en beter inzicht krijgen in valongevallen. Daarnaast werkt de gemeente aan een Arnhemse Ontwerpwijzer Beweegvriendelijke Openbare Ruimte. Die moet ontwerpers helpen om lopen en verblijf een logischere plek te geven in zowel bestaande wijken als nieuwe gebiedsontwikkelingen.

Arnhem laat zien hoe integraal loopbeleid eruitziet

Het Arnhemse loopbeleid sluit nadrukkelijk aan op landelijke ontwikkelingen zoals het Nationaal Masterplan Lopen en de City Deal Ruimte voor Lopen. De gemeente noemt lopen daarin niet alleen een vorm van mobiliteit, maar ook een manier om de stad gezonder, inclusiever en prettiger te maken.

Het volledige loopbeleid van Arnhem is hier te lezen.

Steeds meer gemeenten werken aan specifiek loopbeleid, maar Arnhem laat zien hoe je dat ook echt kunt verankeren in uitvoering, monitoring en ontwerp. Juist die stap van ambitie naar concrete maatregelen staat centraal in het Nationaal Masterplan Lopen. Niet alleen nadenken over lopen, maar het structureel meenemen in keuzes over openbare ruimte, mobiliteit en leefbaarheid.

Arnhem maakt serieus werk van lopen. Met het loopbeleid ‘Arnhem Loopstad’ zet de gemeente in op veilige routes, gezondere inwoners en een stad waar lopen steeds aantrekkelijker wordt.

Lopen als vanzelfsprekende keuze

Lopen is misschien wel de meest onderschatte vorm van mobiliteit. In Arnhem kijken ze daar anders naar. Daar wordt het niet alleen gezien als een manier om van A naar B te komen, maar ook als sleutel tot een gezondere en aantrekkelijkere stad.

Wethouder duurzame mobiliteit Nermina Kundić verwoordt het helder: “We zien graag dat meer inwoners korte afstanden lopend afleggen.” Die ambitie is concreet uitgewerkt in het Duurzaam Mobiliteitsplan. Daarmee krijgt lopen een structurele plek in beleid én in de praktijk.

Veilige routes als basis

Een wandelvriendelijke stad begint bij veilige en prettige routes. Zeker op plekken waar veel mensen samenkomen, zoals winkelgebieden en ov-knooppunten. “Mensen willen korte, veilige routes van en naar bushaltes en treinstations. Zijn die er niet, dan kiezen ze minder snel voor bus of trein”, legt Kundić uit. Daarmee benadrukt ze hoe sterk lopen verbonden is met het openbaar vervoer.

De gemeente investeert daarom in hoofdlooproutes: belangrijke verbindingen rond voorzieningen en drukke plekken. Ook komen er extra oversteekplaatsen en worden wachttijden bij verkeerslichten verkort. Het zijn relatief kleine ingrepen, maar ze maken een groot verschil in hoe mensen de stad ervaren.

Gezondheid als drijvende kracht

De focus op lopen hangt ook samen met gezondheid. Nederlanders zitten veel, soms tot wel 9 uur per dag. Meer lopen betekent simpelweg meer bewegen en dat heeft direct effect op hoe fit mensen zich voelen.

Daarom richt het beleid zich niet alleen op de inrichting van de openbare ruimte, maar ook op gedrag. Denk aan het stimuleren van lopen tijdens werk of in de vrije tijd, bijvoorbeeld door vaker korte afstanden te lopen.

Van schoolroutes tot weetings

Wat opvalt in Arnhem is de brede aanpak. Het beleid bevat meer dan 20 maatregelen die samen zorgen voor verandering in het dagelijks leven. Zo werken scholen samen met de gemeente aan een veilige schoolzone bij elke school. Hiermee wordt lopen bij kinderen gestimuleerd. Want “Als je dit als kind leert, neem je het mee voor de rest van je leven”, legt Kundić uit.

Ook werkgevers worden betrokken. Lunchwandelingen helpen om lange zitdagen te doorbreken. En een sprekend voorbeeld is de ‘weeting’: de meeting tijdens een wandeling. “Al wandelend ben je vaak creatiever, scherper en productiever,” zegt Kundić.

Arnhem als inspiratie voor andere steden

Arnhem laat zien hoe je lopen concreet maakt. Niet met abstracte ambities, maar met ingrepen die direct effect hebben op straatniveau én in het dagelijks leven van inwoners. Voorbeelden die andere gemeenten kunnen inspireren.

Binnen Ruimte voor Lopen zoeken we precies naar dit soort praktijkvoorbeelden die laten zien wat werkt en hoe je lopen een volwaardige plek geeft in beleid en ontwerp. Zoals ook centraal staat in het Nationaal Masterplan Lopen: lopen moet een vanzelfsprekende keuze worden. Arnhem zet daar duidelijke stappen in en laat zien hoe dat er in de praktijk uitziet.

Sinds begin januari loopt in Wyck, in de gemeente Maastricht, een pilot die de wijk merkbaar verandert. Minder auto’s op specifieke momenten, meer ruimte en aandacht voor voetgangers. Het doel is helder: Wyck aangenamer en verkeersveiliger maken voor bewoners, ondernemers en bezoekers. Niet door grote verbouwingen, maar door tijdelijke regels die de dagelijkse praktijk testen. Wat gebeurt er als je voetgangers letterlijk meer ruimte geeft in een druk stedelijk gebied?

De pilot Autoluw Wyck loopt 1 jaar. In die periode kijkt de gemeente of de nieuwe inrichting en regels bijdragen aan een voetgangersvriendelijker Wyck. Werkt het niet, dan wordt bijgestuurd. Werkt het wel, dan ligt voortzetting voor de hand.

Wat er concreet verandert

De kern van de pilot zit in de Wycker Brugstraat, een belangrijke straat tussen de Sint Servaasbrug en de Lage Barakken. Op vaste tijden is deze straat afgesloten voor auto’s en motoren. Dat geldt van maandag tot en met vrijdag van 18.00 uur tot 07.00 uur en van zaterdag 18.00 uur tot maandag 07.00 uur. Zondag is de straat dus de hele dag afgesloten voor gemotoriseerd verkeer.

Voor voetgangers betekent dit rust en overzicht. Minder rijdende en parkerende voertuigen zorgen voor meer ruimte om te lopen, over te steken en elkaar te ontmoeten. Fietsers en kleine voertuigen zonder kentekenplicht mogen de straat blijven gebruiken, en hulpdiensten houden altijd toegang.

Veilig oversteken als sleutel voor lopen

Een belangrijk aandachtspunt in de pilot zijn de kruisingen met de Rechtstraat, Wycker Grachtstraat en Lage Barakken. Juist hier steken veel mensen te voet over. Auto’s mogen deze kruisingen blijven gebruiken en daarom is extra aandacht voor veiligheid noodzakelijk.

Tijdens de pilot worden in deze zijstraten nieuwe oversteekplaatsen aangelegd. Dat klinkt eenvoudig, maar het effect is groot. Duidelijke, veilige oversteekplekken nodigen uit om te lopen en zorgen dat routes logisch blijven. Zo wordt Wyck stap voor stap voetgangersvriendelijker, zonder de wijk af te sluiten, en blijven dagelijkse looproutes logisch en veilig.

Laden en lossen anders georganiseerd

Naast rijden en parkeren verandert ook het laden en lossen in Wyck. Voor vrachtwagens boven 3.500 kilogram gelden vaste tijden in de ochtend. Buiten die tijden wordt gebruikgemaakt van een logistieke plek op het Hoogbrugplein, vanwaar goederen met onder andere rolcontainers verder de wijk in kunnen worden gebracht.

Voor bestelbusjes en kleinere voertuigen gelden vergelijkbare tijdvensters, met uitwijkmogelijkheden naar laad- en losplekken in zijstraten. Dit vermindert de drukte op momenten dat veel mensen te voet onderweg zijn. Voor voetgangers betekent dit minder conflicten met bevoorradend verkeer en een prettiger straatbeeld.

Meten is weten: data als basis

De pilot wordt zorgvuldig gevolgd met verkeerstellingen. Het bedrijf GRENSPAAL12 heeft de afgelopen twee jaar verkeerstellingen uitgevoerd naar de bewegingen van gemotoriseerd verkeer, fietsers en voetgangers. Ook tijdens de pilot zullen zij deze telling 2 keer uitvoeren.

GRENSPAAL12:
“Met objectieve data dragen we bij aan een zorgvuldige evaluatie van deze pilot. We kijken uit naar de volgende meetmomenten en zijn benieuwd naar de resultaten!”

Deze data zorgen ervoor dat het gesprek over ruimte voor lopen feitelijk kan worden gevoerd en keuzes beter kunnen worden onderbouwd.

Samen werken aan ruimte voor lopen

De pilot is samen met bewoners, ondernemers en organisaties ontwikkeld. Via werkgroepen, vragenlijsten en bijeenkomsten is kennis uit de wijk benut. Ook nu de pilot loopt, blijft de gemeente in gesprek om waar nodig bij te sturen.

Voor Ruimte voor Lopen laat deze pilot zien hoe lokale, tijdelijke maatregelen bijdragen aan grotere ambities. De gemeente Maastricht is partner van het Nationaal Masterplan Lopen en laat in Wyck zien hoe lopen als volwaardige vorm van mobiliteit concreet vorm krijgt. Niet op papier, maar op straat. Dat is precies waar ruimte voor lopen begint.