Categorie: Regulier

Steeds meer gemeenten zetten concrete stappen om hun straten en wijken voetgangersvriendelijker te maken. Maar hoe zorg je ervoor dat ambities voor lopen niet alleen op papier blijven staan, maar ook daadwerkelijk zichtbaar worden in de openbare ruimte? Tijdens het Nationaal Voetgangerscongres op 1 oktober 2026 in Eindhoven deelden verschillende voortrekkers hun ervaringen. De belangrijkste les: succesvol loopbeleid vraagt om vasthoudendheid, samenwerking en het slim benutten van kansen.

Tijdens de negende editie van het Nationaal Voetgangerscongres kwamen professionals uit het hele land samen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Met een groot aantal sessies en walkshops stond het congres in het teken van het verbeteren van de positie van voetgangers.

Tijdens een panelgesprek vertelden vertegenwoordigers van verschillende gemeenten hoe zij erin slagen om plannen om te zetten in concrete verbeteringen op straat.

Utrecht: vasthouden en beheerders vroeg betrekken

Birgit Cannegieter, coördinator Voetgangersaanpak bij de gemeente Utrecht, benadrukte het belang van vasthoudendheid. Wanneer een voorstel niet mogelijk lijkt, is het volgens haar belangrijk om door te vragen en samen te onderzoeken welke oplossingen er wél zijn.

Ook wees zij op het belang van samenwerking met de mensen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de openbare ruimte. Door beheerders al vroeg bij het ontwerpproces te betrekken, wordt duidelijk of een oplossing ook op de lange termijn goed te onderhouden is en welke kosten daarbij komen kijken.

Daarnaast kan een eigen budget voor voetgangersmaatregelen helpen om plannen sneller tot uitvoering te brengen en lopen een stevigere positie binnen het gemeentelijk beleid te geven.

Nijmegen: aansluiten bij bestaande ontwikkelingen

In Nijmegen kiest de gemeente ervoor om loopbeleid zoveel mogelijk te verbinden aan projecten die al in uitvoering zijn.

Stijn Altena, beleidsmedewerker Mobiliteit bij de gemeente Nijmegen, vertelde hoe de herontwikkeling van de wijk Neerbosch-Noord kansen biedt om de openbare ruimte voetgangersvriendelijker in te richten.

Door verbeteringen voor voetgangers te combineren met de vernieuwing van woningen en de openbare ruimte, kunnen verschillende opgaven tegelijkertijd worden aangepakt.

Ook het betrekken van bestuurders speelt daarbij een belangrijke rol. Zo nam de gemeente het college van burgemeester en wethouders mee de wijk in om ter plekke te laten zien welke mogelijkheden er liggen.

Zijn advies aan andere gemeenten is om niet te blijven hangen in uitgebreide beleidsstukken, maar te werken met een concrete uitvoeringsagenda met een overzichtelijke looptijd, bijvoorbeeld drie jaar.

Meer aandacht voor lopen, maar ook nieuwe uitdagingen

De aandacht voor voetgangers groeit. Steeds meer gemeenten werken aan loopbeleid en ook onder professionals en belangenorganisaties neemt het enthousiasme toe.

Tegelijkertijd blijven er uitdagingen bestaan. Geparkeerde auto’s op trottoirs, fietsers in voetgangersgebieden en andere obstakels kunnen de toegankelijkheid en veiligheid van looproutes beperken.

Het verbeteren van de positie van voetgangers vraagt daarom niet alleen om nieuwe plannen en herinrichting, maar ook om blijvende aandacht voor beheer, onderhoud en handhaving.

Van beleid naar zichtbare verbeteringen

De ervaringen uit Utrecht en Nijmegen laten zien dat de uitvoering van loopbeleid niet altijd vraagt om grote, zelfstandige projecten. Juist door aan te sluiten bij bestaande ontwikkelingen, verschillende afdelingen samen te brengen en concrete doelen te stellen, kunnen gemeenten belangrijke stappen zetten.

Daarbij spelen gemotiveerde professionals een sleutelrol. Zij herkennen kansen, brengen partijen bij elkaar en zorgen ervoor dat de belangen van voetgangers worden meegenomen in bredere ruimtelijke en mobiliteitsopgaven.

De belangrijkste boodschap van het Nationaal Voetgangerscongres is dan ook helder: wacht niet op het perfecte moment, maar benut de mogelijkheden die er al zijn. Zo worden ambities voor lopen stap voor stap omgezet in een toegankelijke, veilige en aantrekkelijke openbare ruimte.

Meer lezen?

Derk van der Laan schreef voor onze partner Wandelnet een terugblik op het Nationaal Voetgangerscongres, waarin hij laat zien hoe enthousiaste voortrekkers bijdragen aan de uitvoering van voetgangersvriendelijke plannen.

Lees het volledige artikel ‘Lopersvriendelijke plannen nu in uitvoering’ op de website van Wandelnet:https://www.wandelnet.nl/nieuwsbericht/2026/10/29/lopersvriendelijke-plannen-nu-in-uitvoering

Emile Oostenbrink neemt afscheid met oproep: maak van jouw loopbaan ook een LOOPbaan!

Tijdens de zesde editie van de NML Werkbijeenkomst op 29 oktober 2026 nam Emile Oostenbrink op bijzondere wijze afscheid van Ruimte voor Lopen. Met zijn column ‘LOOPbaan’ blikte hij terug op zijn jarenlange inzet voor de voetganger en deed hij een oproep aan beleidsmakers, gemeenten en andere betrokkenen: zorg dat lopen niet alleen aandacht krijgt bij het ontwerp van de openbare ruimte, maar ook bij het beheer en onderhoud ervan. Als waardering voor zijn inzet ontving Emile als eerste de ‘veters van verdienste’.

Van betrokken pionier tot een netwerk van bijna 90 partners

Emile Oostenbrink stond aan de basis van Ruimte voor Lopen en speelde een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het platform. Met zijn kennis, enthousiasme en bevlogenheid heeft hij jarenlang bijgedragen aan het versterken van de positie van de voetganger.

Sinds de oprichting in 2019 is Ruimte voor Lopen uitgegroeid tot een netwerk van bijna 90 partners die samenwerken aan een gedeelde ambitie: lopen de plek geven die het verdient in beleid, politiek en de inrichting van onze leefomgeving.

Tijdens de NML Werkbijeenkomst keek Emile met trots terug op deze ontwikkeling. Tegelijkertijd benadrukte hij dat er, ondanks alle vooruitgang, nog veel werk te doen is.

Goed loopbeleid vraagt ook om goed beheer

In zijn column vroeg Emile aandacht voor een onderwerp dat volgens hem nog te vaak onderbelicht blijft: het beheer van de openbare ruimte.

Een goed ontworpen trottoir is immers niet voldoende als geparkeerde auto’s, overhangend groen, slecht onderhouden bestrating of andere obstakels de doorgang blokkeren. Vooral voor mensen die minder goed ter been zijn, kunnen zulke situaties grote gevolgen hebben.

Emile illustreerde dit met een persoonlijk voorbeeld. Wanneer hij met zijn ouders van 92 en 94 jaar gaat wandelen, beiden met een rollator, merkt hij regelmatig hoe lastig het is om zich veilig over de stoep te verplaatsen. Soms worden zij zelfs gedwongen om de rijbaan op te gaan omdat het trottoir niet toegankelijk is.

Zijn boodschap is dan ook duidelijk: een veilige, toegankelijke en aantrekkelijke loopomgeving vraagt niet alleen om goed ontwerp en nieuwe infrastructuur, maar ook om structurele aandacht voor beheer, onderhoud en handhaving.

Van ambities naar de dagelijkse praktijk

Om de positie van de voetganger daadwerkelijk te verbeteren, is samenwerking tussen verschillende beleidsterreinen nodig. Niet alleen verkeerskundigen en ontwerpers spelen hierin een rol, maar ook medewerkers die verantwoordelijk zijn voor groenbeheer, vergunningverlening, handhaving en het afhandelen van meldingen over de openbare ruimte.

Dat vraagt om politieke en bestuurlijke keuzes. Lopen moet niet alleen een plek krijgen in beleidsvisies en ambities, maar ook worden vertaald naar concrete maatregelen, voldoende middelen en duidelijke verantwoordelijkheden.

Emile riep de aanwezigen daarom op om het gesprek aan te gaan met iedereen die invloed heeft op de kwaliteit en toegankelijkheid van de openbare ruimte. Ook bewoners en ondernemers kunnen hieraan bijdragen, bijvoorbeeld door trottoirs vrij te houden van obstakels.

Eerste ‘veters van verdienste’ voor Emile

Tijdens de bijeenkomst werd Emile op een bijzondere manier bedankt voor zijn jarenlange inzet. Hij ontving als eerste de ‘veters van verdienste’: speciale Ruimte voor Lopen-veters die voortaan worden uitgereikt aan leden van afgeronde werkgroepen.

De veters vormen een symbolische waardering voor iedereen die zich inzet om Nederland voetgangersvriendelijker te maken. Een passend eerbetoon aan iemand die zich zijn hele loopbaan heeft ingezet voor de positie van de voetganger.

Met vertrouwen het stokje overdragen

Nu Emile met pensioen gaat, kijkt hij met vertrouwen naar de toekomst. De groei van Ruimte voor Lopen en de betrokkenheid van steeds meer organisaties en professionals geven hem het vertrouwen dat de aandacht voor lopen verder zal toenemen.

Zijn oproep blijft daarbij actueel: zorg dat de voetganger niet alleen op papier centraal staat, maar ook daadwerkelijk de ruimte krijgt in de dagelijkse praktijk.

Zoals Emile zijn column afsloot: ‘Maak van jouw loopbaan ook een LOOPbaan!’

Ruimte voor Lopen bedankt Emile voor zijn grote bijdrage aan het platform en zijn jarenlange inzet voor een toegankelijker en voetgangersvriendelijker Nederland.

Lees de volledige column van Emile Oostenbrink:
https://ruimtevoorlopen.nl/2026/11/loopbaan/

Hoe maak je van een autogerichte stad een plek waar voetgangers centraal staan? En hoe zorg je ervoor dat lopen vanaf het begin wordt meegenomen bij de inrichting van nieuwe wijken? Om inspiratie op te doen, reisde een delegatie van de City Deal en het Platform Ruimte voor Lopen eind oktober drie dagen naar Hamburg. Tijdens de studiereis wisselden de deelnemers kennis en ervaringen uit met Duitse collega’s en ontdekten ze hoe Hamburg werkt aan een aantrekkelijke, toegankelijke en voetgangersvriendelijke openbare ruimte.

De reis leverde waardevolle inzichten en concrete ideeën op voor het Nederlandse loopbeleid. Vier voorbeelden sprongen eruit.

Van ruimte voor auto’s naar ruimte voor mensen

Net als Rotterdam werd Hamburg na de Tweede Wereldoorlog grotendeels ingericht als autovriendelijke stad. Brede wegen en infrastructuur voor gemotoriseerd verkeer bepaalden lange tijd het straatbeeld.

Inmiddels kiest Hamburg steeds vaker voor een andere inrichting. Op verschillende plekken in de binnenstad maakt de auto plaats voor voetgangers. Hierdoor ontstaat niet alleen meer ruimte om te lopen, maar ook om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en te spelen.

Deze ontwikkeling laat zien dat straten meer kunnen zijn dan routes om je van A naar B te verplaatsen. Ze kunnen ook plekken worden waar mensen graag verblijven. Een belangrijke les voor Nederlandse steden die werken aan een leefbare en aantrekkelijke openbare ruimte.

HafenCity: lopen als uitgangspunt bij gebiedsontwikkeling

Een van de indrukwekkendste voorbeelden tijdens de studiereis was HafenCity. Dit voormalige havengebied is de afgelopen jaren ontwikkeld tot een stadswijk waar wonen, werken, voorzieningen en openbare ruimte samenkomen.

Bijzonder aan HafenCity is de manier waarop looproutes zijn opgenomen in het ontwerp van de wijk. Een groot deel van deze routes ligt gescheiden van autowegen. Voetgangers kunnen zich daardoor via aantrekkelijke routes langs het water, door parken en andere openbare ruimtes verplaatsen, zonder steeds in aanraking te komen met gemotoriseerd verkeer.

Ook is er veel aandacht voor verbindingen met het openbaar vervoer en voor klimaatbestendige inrichting.

HafenCity laat zien wat er mogelijk is als lopen niet pas achteraf aandacht krijgt, maar vanaf het begin een belangrijk onderdeel vormt van de gebiedsontwikkeling.

Toegankelijkheid begint bij het ontwerp

Een openbare ruimte is pas echt voetgangersvriendelijk als iedereen er gebruik van kan maken. Tijdens een bezoek aan het Kompetenzzentrum für ein barrierefreies Hamburg werd duidelijk hoe belangrijk het is om toegankelijkheid vanaf de eerste ontwerpfase mee te nemen.

Het kenniscentrum liet verschillende oplossingen zien die de openbare ruimte toegankelijker maken voor mensen met een beperking. Denk aan veilige en overzichtelijke oversteekplaatsen voor mensen met een visuele of lichamelijke beperking, toegankelijke stations en zitplekken waar ook rolstoelgebruikers gemakkelijk kunnen aanschuiven.

De belangrijkste les: toegankelijkheid moet geen aanpassing achteraf zijn, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het ontwerp. Dat vraagt om samenwerking tussen ontwerpers, beleidsmakers en ervaringsdeskundigen.

Walk & Ride: betere looproutes van en naar stations

Vrijwel iedere reis met het openbaar vervoer begint of eindigt met een stukje lopen. Toch gaat bij investeringen in de reis van deur tot deur vaak meer aandacht uit naar fietsvoorzieningen dan naar de kwaliteit van looproutes.

Hamburg laat met het programma Walk & Ride zien hoe dat anders kan. Binnen dit programma wordt onderzocht hoe de routes van en naar stations aantrekkelijker, veiliger en toegankelijker kunnen worden gemaakt.

Door looproutes in kaart te brengen en barrières te onderzoeken, wordt duidelijk waar verbeteringen nodig zijn. Denk aan onveilige oversteekplaatsen, ontbrekende verbindingen of obstakels die het lopen minder aantrekkelijk maken.

Deze aanpak biedt ook kansen voor Nederland. Tijdens de studiereis ontstonden al eerste ideeën om de methode hier te testen en te onderzoeken hoe deze kan bijdragen aan betere loopverbindingen rondom stations.

Wat nemen we mee naar Nederland?

De studiereis naar Hamburg maakte duidelijk dat goed loopbeleid verder gaat dan het aanleggen van brede trottoirs. Het vraagt om een integrale aanpak, waarbij lopen een volwaardige plek krijgt binnen mobiliteit, ruimtelijke ordening, gebiedsontwikkeling en toegankelijkheid.

De voorbeelden uit Hamburg laten zien hoe verschillende keuzes elkaar kunnen versterken. Door autoverkeer minder dominant te maken, ontstaat ruimte voor ontmoeting en verblijf. Door looproutes vanaf het begin mee te ontwerpen, worden wijken aantrekkelijker en beter verbonden. En door toegankelijkheid als uitgangspunt te nemen, wordt de openbare ruimte bruikbaar voor meer mensen.

Voor de City Deal en het Platform Ruimte voor Lopen biedt de studiereis volop inspiratie om deze inzichten te vertalen naar de Nederlandse praktijk. De eerste ideeën voor verdere samenwerking en het testen van nieuwe aanpakken zijn inmiddels ontstaan.

De belangrijkste conclusie? Een stad die ruimte maakt voor lopen, maakt ruimte voor mensen.

Hoe veilig en prettig voelt een openbare ruimte als je er loopt? Die vraag staat centraal in de Toolbox Vrouwvriendelijke Publieke Ruimte van Witteveen+Bos. De toolbox bevat tientallen ontwerpprincipes voor een openbare ruimte die veiliger, inclusiever en toegankelijker is.

Hoewel de toolbox expliciet kijkt vanuit het perspectief van vrouwen, zijn veel van de inzichten breder toepasbaar. Ook ouderen, kinderen, gezinnen en andere gebruikers kunnen profiteren van een openbare ruimte die overzichtelijk, toegankelijk en sociaal veilig is.

Sociale veiligheid begint bij de inrichting

Voor voetgangers speelt sociale veiligheid een belangrijke rol. Goede verlichting, duidelijke zichtlijnen en overzichtelijke routes kunnen eraan bijdragen dat mensen zich prettiger voelen wanneer ze lopen.

Ook het voorkomen van geïsoleerde plekken is belangrijk. Een route kan technisch gezien goed beloopbaar zijn, maar toch onaantrekkelijk voelen als er weinig zicht is op de omgeving of als een plek verlaten en onoverzichtelijk is.

Dat maakt sociale veiligheid een belangrijk onderdeel van een goede loopomgeving.

Niet iedere voetganger heeft dezelfde behoeften

De toolbox benadrukt ook dat verschillende gebruikersgroepen verschillende behoeften hebben. Dat sluit aan bij een bredere opgave binnen voetgangersbeleid: de voetganger bestaat niet.

Een kind gebruikt de openbare ruimte anders dan een oudere. Iemand met een beperking kan weer andere eisen stellen aan een route of verblijfplek. Inclusief ontwerpen betekent daarom dat niet alleen wordt gekeken naar de gemiddelde gebruiker, maar naar de diversiteit van mensen die van de openbare ruimte gebruikmaken.

Meer dan alleen verplaatsen

Een aantrekkelijke loopomgeving gaat niet alleen over van A naar B komen. De openbare ruimte is ook een plek om te ontmoeten, spelen, wachten en verblijven.

Juist die combinatie is belangrijk. Een straat of plein waar mensen zich prettig voelen, kan uitnodigen om vaker te lopen en langer buiten te blijven. Daarmee raakt de kwaliteit van de openbare ruimte niet alleen aan mobiliteit, maar ook aan leefbaarheid en gezondheid.

Praktische handvatten voor professionals

De kracht van de toolbox is dat deze niet alleen uitgangspunten beschrijft, maar ook concrete ontwerpprincipes biedt. Daarmee kan de publicatie interessant zijn voor gemeenten, ontwerpers, beleidsmakers en andere professionals die werken aan de openbare ruimte.

De vraag die daarbij centraal kan staan is: hoe ontwerpen we een omgeving waarin mensen niet alleen kúnnen lopen, maar zich ook veilig, welkom en prettig voelen?

Bekijk de Toolbox Vrouwvriendelijke Publieke Ruimte van Witteveen+Bos:
https://issuu.com/witteveenbos/docs/witteveen_bos_toolbox_volledige_versie_vrouwvriend

De voetganger staat in steeds meer mobiliteitsvisies bovenaan. Toch betekent dat niet automatisch dat lopen ook in de praktijk de ruimte en prioriteit krijgt die daarbij passen. In de paper ‘Van STOMP naar Stappen’ zetten Lieke Hüsslage en Jos Hengeveld van Haskoning acht veelvoorkomende misvattingen over voetgangersbeleid op een rij.

Van ambitie naar praktijk

Het STOMP-principe heeft lopen een prominentere plek gegeven in het mobiliteitsbeleid. Stappen staat voorop, gevolgd door trappen, openbaar vervoer, Mobility as a Service en de privéauto. Maar een hoge plek in een beleidsvisie is nog geen garantie dat de voetganger ook bij concrete projecten, investeringen en de inrichting van de openbare ruimte als eerste wordt meegenomen.

Dat is één van de punten die in de paper centraal staan: hoe zorg je ervoor dat ambities voor lopen niet alleen op papier bestaan, maar ook zichtbaar worden in de uitvoering?

Lopen is meer dan van A naar B

Een andere misvatting is dat lopen vooral een manier is om jezelf te verplaatsen. De betekenis van lopen is breder. Een goede loopomgeving heeft niet alleen te maken met bereikbaarheid, maar ook met hoe mensen de openbare ruimte kunnen gebruiken en beleven.

Daarom vraagt goed voetgangersbeleid om meer dan losse stoepen of oversteekplaatsen. Het gaat om een samenhangend en functioneel netwerk van routes en plekken. De paper gaat onder meer in op hoe zo’n voetgangersnetwerk kan worden opgebouwd en hoe lopen structureel kan worden meegenomen in beleid en uitvoering.

Dé voetganger bestaat niet

Ook belangrijk: spreken over ‘de voetganger’ kan de indruk wekken dat het om één groep met dezelfde behoeften gaat. In werkelijkheid is de groep zeer divers.

Een kind dat zelfstandig naar school loopt, iemand die gebruikmaakt van een rollator of rolstoel en een oudere die onderweg regelmatig wil kunnen rusten, gebruiken dezelfde openbare ruimte op verschillende manieren. Eén voetgangersnetwerk moet voor al deze mensen kunnen werken.

Juist daarom verdienen toegankelijkheid, veiligheid en verschillende behoeften vanaf het begin een plek in beleid en ontwerp. Zoals Hüsslage bij de publicatie van de paper benadrukt: achter de term voetganger gaat een grote diversiteit aan gebruikers en behoeften schuil.

Benut ook bestaande projecten

Meer ruimte voor lopen hoeft bovendien niet altijd te beginnen met een apart voetgangersproject. Ook onderhoud, herinrichting en andere investeringen in de openbare ruimte bieden kansen om looproutes te verbeteren en knelpunten weg te nemen.

De paper laat zien hoe lopen kan worden meegenomen in bestaande projecten en investeringen. Daarmee wordt aandacht voor de voetganger niet iets dat er achteraf nog bij moet, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het proces.

Structurele aandacht voor lopen

Een goede ambitie is dus pas het begin. Om lopen echt een volwaardige plek te geven, is structurele aandacht nodig: in beleid, ontwerp en uitvoering, maar ook in monitoring. Alleen dan wordt zichtbaar of de doelen voor lopen daadwerkelijk worden bereikt en waar verbetering nodig blijft.

De acht misvattingen uit ‘Van STOMP naar Stappen’ helpen om kritisch te kijken naar vanzelfsprekendheden rond voetgangersbeleid. Want ruimte voor lopen op papier betekent nog niet automatisch ruimte voor lopen buiten.

Meer weten? Lees de paper ‘Van STOMP naar Stappen’ van Lieke Hüsslage en Jos Hengeveld van Haskoning en ontdek de acht misvattingen en bijbehorende praktische handvatten.

Download de paper.

Rotterdam is de eerste stad van Nederland met het internationale Global Active City-label. Een mooie erkenning voor de jarenlange inzet om sporten, bewegen en een gezonde leefstijl voor iedereen mogelijk te maken.

Dat Rotterdam hierin vooroploopt, zien we ook op het gebied van lopen.

Met Rotterdam Loopt zet de gemeente de voetganger nadrukkelijk op de kaart. Lopen staat hoog in het mobiliteitsbeleid en krijgt steeds meer ruimte in de inrichting van straten, pleinen en gebieden. Daarbij kijkt de gemeente niet alleen naar mobiliteit, maar ook naar gezondheid, toegankelijkheid, verblijfskwaliteit en ontmoeting.

Die ambitie wordt ook heel concreet. Zo ontwikkelde Rotterdam een Ontwerpwijzer voor de voetganger en een Loopmonitor waarmee beter inzicht ontstaat in waar en hoe mensen lopen. En op plekken als het Hofplein is de verandering inmiddels zichtbaar: minder ruimte voor doorgaand autoverkeer en juist meer ruimte voor lopen, groen en verblijf.

Het Global Active City-label onderstreept daarmee een bredere ontwikkeling: een actieve stad ontstaat niet alleen door mensen aan te moedigen om te bewegen, maar ook door de omgeving zo in te richten dat bewegen vanzelfsprekender, aantrekkelijker en toegankelijker wordt.

Mooi om te zien dat lopen daar in Rotterdam een duidelijke plek in krijgt.

Lees meer over het Global Active City-label: https://www.rotterdam.nl/rotterdam-active-city

We waren erbij, van a tot z. Vandaag, donderdag 1 oktober, stond Kazerne Eindhoven volledig in het teken van de voetganger. Tijdens het Nationaal Voetgangerscongres 2026 kwamen professionals uit het hele land samen rond het thema ‘Vanuit de voetganger’. Met 29 presentaties, workshops en walkshops was er de hele dag ruimte voor kennis, praktijkvoorbeelden en vooral veel gesprekken over één vraag: hoe zorgen we ervoor dat lopen een vanzelfsprekend onderdeel is in de inrichting en ontwikkeling van onze steden en dorpen?

Eindhoven groeit, dus de ruimte moet anders anders worden ingericht

Dagvoorzitter Jacqueline Kerkhof opende de dag samen met Robert Strijk, wethouder mobiliteit van gaststad Eindhoven. Zijn boodschap was duidelijk: de stad groeit en dat vraagt om andere keuzes in de openbare ruimte. “De ambities van Eindhoven zijn groot. Als we iedereen laten reizen zoals we nu doen, wordt het niet leuk. Bij gebiedsontwikkeling moet de voetganger volop ruimte krijgen.” Een uitspraak die precies raakt aan de opgave waar veel gemeenten voor staan: groei mogelijk maken én zorgen dat buurten prettig, veilig en toegankelijk blijven voor mensen die lopen. Ook Eindhoven kiest er in zijn mobiliteitsbeleid nadrukkelijk voor om lopen aantrekkelijker en vanzelfsprekender te maken.

Van beleid naar praktijk

Daarna waaierden de deelnemers uit over het programma. De thema’s liepen uiteen van data, verkeersveiligheid en toegankelijkheid tot ontwerp en gedrag. Juist die breedte maakt het congres interessant: goed loopbeleid ontstaat niet op één afdeling en ook niet met één maatregel. Het vraagt om samenwerking tussen mobiliteit, ruimtelijke ontwikkeling, gezondheid, ontwerp en beheer. Ook vanuit Ruimte voor Lopen waren onder meer Martine de Vaan en Filip van As aanwezig, net als Karen van der Spek, programmaleider van de City Deal Ruimte voor Lopen. Op het informatieplein was er onder andere een informatiestand van ons te vinden.

Hoe ver is loopbeleid bij gemeenten?

In de laatste plenaire sessie stond het loopbeleid van gemeenten centraal. Martine de Vaan ging over dit thema in gesprek met Birgit Cannegieter van gemeente Utrecht, Stijn Altena van gemeente Nijmegen en stedenbouwkundige Annemieke Molster. Dat gesprek paste mooi bij een ontwikkeling die we al langer zien: lopen krijgt steeds vaker een eigen plek in gemeentelijk beleid. De volgende uitdaging is om ambities te vertalen naar keuzes in projecten, budgetten, ontwerpprincipes en de dagelijkse praktijk. Utrecht werkt bijvoorbeeld met een eigen Voetgangersaanpak om in de hele stad de kwaliteit van de ruimte voor voetgangers te verbeteren.

Een ommetje maakt meer dan een route

De slotwoorden waren aan schrijver en filosoof Pieter Hoexum, auteur van Kleine filosofie van het ommetje. Na een dag vol beleid, ontwerp en uitvoering bracht hij het onderwerp terug naar iets heel alledaags: gewoon een rondje door je eigen buurt. “Wie een ommetje maakt, ontplooit zichzelf als mens. En jouw aanwezigheid en voortbeweging door de buurt maakt het openbare leven waardevol.” Een mooie afsluiting, omdat het laat zien waar al dat loopbeleid uiteindelijk om draait: mensen die zich lopend door hun omgeving kunnen bewegen, er anderen ontmoeten en de buurt daadwerkelijk beleven.

Succes!

Voor ons was het Nationaal Voetgangerscongres 2026 zonder meer een succes. Veel onderwerpen die in Eindhoven langskwamen, sluiten rechtstreeks aan op het Nationaal Masterplan Lopen. Daarin werken partners aan 30 concrete acties, onder meer rondom loopbeleid, voetgangersvriendelijke gebiedsontwikkeling, kennis en data en een openbare ruimte die uitnodigt om te lopen. Het congres liet opnieuw zien hoeveel kennis en energie er al is. Nu is het zaak die kennis te blijven delen en vooral toe te passen. Zo maken we samen steeds meer Ruimte voor Lopen.

Een aantal berichten die we online zagen verschijnen:

Op donderdag 1 oktober 2026 staat Eindhoven in het teken van lopen. Tijdens het Nationaal Voetgangerscongres 2026 komen professionals uit het hele land samen om kennis te delen, nieuwe inzichten op te doen en te werken aan een leefomgeving waarin de voetganger meer ruimte krijgt.

Het congres vindt plaats in Kazerne Eindhoven en heeft dit jaar als thema ‘Vanuit de voetganger’. Bezoekers kunnen kiezen uit maar liefst 29 presentaties, workshops en walkshops over actuele vraagstukken rond lopen en de openbare ruimte.

Platform Ruimte voor Lopen is een partner van het Nationaal Voetgangerscongres 2026.

Vanuit de voetganger

De ruimte in onze steden en dorpen staat steeds meer onder druk. Juist lopen, de meest vanzelfsprekende vorm van verplaatsen, heeft daardoor niet altijd de plek gekregen die het verdient.

Daar wil het Nationaal Voetgangerscongres verandering in brengen. Dit jaar staat daarom het denken en handelen vanuit de voetganger centraal. Hoe verdelen we de schaarse ruimte op een manier die werkt voor iedereen? Hoe zorgen we ervoor dat lopen vanzelfsprekend wordt meegenomen in beleid, ontwerp en besluitvorming? En hoe maken we lopen aantrekkelijker, veiliger en toegankelijker voor iedereen?

Daarbij gaat het niet alleen om de inrichting van straten en pleinen. Ook bij bestuurders, beleidsmakers, ontwerpers, bedrijven en inwoners moet lopen nadrukkelijker op de agenda komen.

Eindhoven als gastheer

De gemeente Eindhoven is dit jaar gastheer van het congres. Als snelgroeiende stad staat Eindhoven zelf voor de opgave om voldoende ruimte te maken voor iedereen die zich te voet verplaatst of daarbij een hulpmiddel gebruikt.

Van dagelijkse routes naar werk en school tot aantrekkelijke plekken om elkaar te ontmoeten: lopen vormt volgens de gemeente een belangrijke basis voor een gezonde, inclusieve en duurzame stad. Eindhoven investeert daarom onder meer in een aantrekkelijke openbare ruimte, veilige infrastructuur en oplossingen waarbij de voetganger centraal staat.

Tijdens het congres is de stad niet alleen gastheer, maar vormt Eindhoven ook zelf het decor voor verschillende praktijkgerichte sessies.

Recordaantal inzendingen voor het programma

De belangstelling voor het Nationaal Voetgangerscongres is groot. Voor de editie van 2026 werd een recordaantal sessies ingediend. Na beoordeling door de jury is een programma samengesteld met 29 sessies, waaronder presentaties, workshops en walkshops.

De onderwerpen lopen sterk uiteen. Van data en gezondheidszorg tot mobiliteitsbeleid, inrichting van de openbare ruimte en verkeersveiligheid. Volgens de jury laat het programma zien dat het thema voetganger niet vanuit één afzonderlijk domein wordt benaderd, maar aansluit bij actuele vragen uit de praktijk.

Van fietsbeleid tot een walkshop door Eindhoven

Het programma is nadrukkelijk praktisch van aard. Zo gaan Wilma Slinger van CROW en Jan van Doggenaar van de Voetgangersvereniging tijdens een workshop in op voetgangersvriendelijk fietsbeleid. Centraal staat de vraag hoe fietsers en voetgangers allebei veilig gebruik kunnen maken van de openbare ruimte.

Wie liever naar buiten gaat, kan deelnemen aan een walkshop door Eindhoven. Erik van Hal, tot en met 2025 verkeersplanoloog bij de gemeente Eindhoven, laat zien hoe het centrum van de stad is veranderd in een openbare ruimte met meer groen, meer ruimte voor voetgangers en minder auto.

Praktische kennis voor de dagelijkse praktijk

Ook andere actuele onderwerpen komen uitgebreid aan bod. Zo zijn er sessies over de gevolgen van verkeerscirculatieplannen voor voetgangers, het in kaart brengen van voetgangersstromen en de transformatie van een 80-kilometerweg naar een aantrekkelijke verbinding voor mensen die lopen.

Daarnaast komen onderwerpen als valpreventie in de openbare ruimte, veilig oversteken en het ontwerpen van aantrekkelijke looproutes aan bod.

Daarmee biedt het congres kennis die deelnemers direct kunnen toepassen in hun eigen gemeente, organisatie of project.

Samen meer ruimte maken voor lopen

Het Nationaal Voetgangerscongres brengt professionals uit verschillende vakgebieden bij elkaar die werken aan dezelfde opgave: een omgeving creëren waarin lopen vanzelfsprekender, aantrekkelijker en veiliger wordt.

Door kennis en praktijkervaring te delen en steeds opnieuw vanuit de voetganger naar de openbare ruimte te kijken, kan lopen een stevigere plek krijgen in beleid én op straat.

Praktische informatie

Datum: donderdag 1 oktober 2026
Locatie: Kazerne, Paradijslaan 8, Eindhoven
Thema: Vanuit de voetganger
Programma: 29 presentaties, workshops en walkshops

👉 Bekijk het volledige programma en lees alles over het Nationaal Voetgangerscongres 2026: https://www.nationaalvoetgangerscongres.nl/

Goed nieuws voor wandelaars in Fryslân: de provincie stelt ruim € 1,5 miljoen beschikbaar voor een nieuwe boerenland- en kerkenpadenregeling. Daarmee komt er weer perspectief voor historische wandelroutes die de afgelopen jaren zijn verdwenen, afgesloten of in verval zijn geraakt. Recreatieschap Marrekrite gaat de regeling verder uitwerken.

Meer ruimte om te lopen door het Friese landschap

Boerenland- en kerkenpaden bieden wandelaars de mogelijkheid om plekken te bereiken die via gewone wegen vaak niet toegankelijk zijn. Ze lopen bijvoorbeeld over boerenland en verbinden dorpen, kerken en het omliggende landschap met elkaar.

Juist deze paden maken het mogelijk om Fryslân op een andere manier te voet te beleven. Ze vergroten het netwerk van aantrekkelijke wandelroutes en dragen bij aan meer mogelijkheden om dichtbij huis te wandelen.

Een eerdere inventarisatie liet zien dat er in Fryslân potentieel tot ongeveer 240 kilometer aan boerenland- en kerkenpaden beschikbaar kan zijn. Een deel daarvan is in de loop van de tijd afgesloten of in verval geraakt.

Van provinciale motie naar nieuwe regeling

De ChristenUnie Fryslân zette de boerenland- en kerkenpaden in november 2025 opnieuw op de provinciale agenda. De partij vroeg de provincie om samen met gemeenten, boeren en Recreatieschap Marrekrite te werken aan een structurele regeling voor herstel, beheer en vergoeding.

Daarbij werd niet alleen gewezen op de cultuurhistorische waarde van de paden, maar ook op het belang voor recreatie, gezondheid en leefbaarheid. Meer aantrekkelijke wandelroutes nodigen mensen uit om te lopen en maken het makkelijker om het landschap en de omgeving te voet te ontdekken.

Provinciale Staten heeft inmiddels besloten voor de komende vijf jaar € 1.537.500 beschikbaar te stellen voor een nieuwe regeling.

Marrekrite werkt regeling verder uit

Nu de financiering beschikbaar is, kan de regeling verder worden vormgegeven. Recreatieschap Marrekrite neemt hierin het voortouw en stelt een kwartiermaker aan. Die gaat de komende maanden aan de slag met onder meer de juridische en organisatorische aspecten.

Als alles volgens planning verloopt, kunnen in 2027 nieuwe contracten met boeren worden afgesloten. Een belangrijk uitgangspunt is dat nieuwe boerenland- en kerkenpaden worden geïnitieerd vanuit lokale gemeenschappen en wandelorganisaties. Zo kunnen routes ontstaan die aansluiten bij lokale wensen en bestaande wandelnetwerken.

Wandelen combineren met natuur en landschap

De afgelopen periode is ook onderzocht of boerenlandpaden kunnen worden gekoppeld aan bestaande regelingen binnen het Agrarisch Natuur- en Landschapsbeheer (ANLb) en het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).

Nu er provinciale basisfinanciering is, wordt verder gekeken of aan de wandelpaden bijvoorbeeld landschapselementen of andere ecosysteemdiensten kunnen worden toegevoegd. Daarmee kan een boerenlandpad niet alleen bijdragen aan meer ruimte om te lopen, maar ook aan de kwaliteit van natuur en landschap.

Langjarige afspraken blijven belangrijk

Wandelplatform Fryslân is blij dat de provincie geld beschikbaar stelt voor een nieuwe regeling. Wel blijft de looptijd van vijf jaar een aandachtspunt.

Voor een duurzaam netwerk van boerenlandpaden zijn langjarige afspraken met grondeigenaren belangrijk. Boeren moeten erop kunnen vertrouwen dat afspraken over beheer, vergoedingen en aansprakelijkheid goed geregeld zijn. Tegelijk hebben wandelaars er baat bij dat routes niet na enkele jaren weer verdwijnen.

Wandelplatform Fryslân gaat daarom met de provincie in gesprek over de vraag hoe binnen de beschikbare middelen voldoende continuïteit kan worden geboden.

Met de nieuwe regeling wordt in ieder geval een belangrijke stap gezet naar meer aantrekkelijke, veilige en bijzondere mogelijkheden om te lopen door het Friese landschap.

Foto: parelprojecten.nl