Schaalniveau: Lokaal

Beleidsnota Voetganger

Deze beleidsnota van de gemeente Utrecht stelt de voetganger centraal. Bestaande ambities uit onder meer de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040 en het Mobiliteitsplan 2040 worden vertaald naar concrete uitgangspunten voor de inrichting van de openbare ruimte. Hierdoor heeft de voetganger een duidelijke plek in het Utrechtse beleid.

Toch is de stad daar nog lang niet overal goed op ingericht. Op sommige plekken stopt de stoep plotseling, zijn oversteekplaatsen onduidelijk of is de ruimte te krap voor mensen met een kinderwagen, rolstoel of rollator. Met de nieuwe beleidsnota wil de gemeente Utrecht dat veranderen. Het doel is om lopen, net als fietsen, een vanzelfsprekende manier van verplaatsen te maken. Niet alleen voor recreatie, maar juist ook voor dagelijkse routes in de stad.

Een belangrijk onderdeel van het Utrechtse beleid zijn de Groene Ommetjes. Dit zijn aantrekkelijke wandelroutes door de wijk die woningen verbinden met voorzieningen zoals scholen, winkels, parken en sportplekken.

De ambitie is dat zo’n route voor iedereen binnen circa 100 meter van de voordeur bereikbaar is. Langs deze routes is aandacht voor schaduw, groen en plekken om even te zitten. Routes verbinden parken en andere groene plekken met elkaar en nodigen uit om vaker naar buiten te gaan.

De beleidsnota gaat niet alleen over ambities, maar ook over concrete keuzes in het ontwerp van de openbare ruimte. Zo maakt deze bijvoorbeeld concreet hoeveel ruimte voetgangers nodig hebben. De gewenste minimale vrije doorloopruimte is 2,20 meter, zodat mensen elkaar comfortabel kunnen passeren en ook voldoende ruimte hebben als zij een kinderwagen, rollator of rolstoel gebruiken. Drukkere routes kunnen breder worden ingericht, passend bij het aantal voetgangers.

Ook obstakels op stoepen krijgen aandacht. Objecten zoals lantaarnpalen, terrassen of laadpalen moeten zo geplaatst worden dat er voldoende vrije doorgang blijft voor voetgangers. Daarnaast wil de gemeente barrières in de stad beter aanpakken. Wegen, water en spoorlijnen kunnen voetgangersroutes namelijk onderbreken. Door betere oversteekplaatsen, bruggen of tunnels moeten wijken beter met elkaar verbonden worden.

Arnhem, Loopstad

Hoe maak je van lopen een vanzelfsprekend onderdeel van stedelijk beleid? Arnhem geeft daar een concreet antwoord op met het nieuwe loopbeleid én een uitvoeringsagenda met 22 maatregelen, planning en budget. Daarmee kiest de stad nadrukkelijk voor een aanpak waarin lopen niet losstaat van andere opgaven, maar juist verbonden wordt aan gezondheid, openbare ruimte, bereikbaarheid en leefbaarheid.

De basis voor het Arnhemse loopbeleid werd gelegd in het Duurzaam Mobiliteitsplan. Daarna volgde een uitgebreid traject waarin verschillende beleidsvelden, organisaties en belangengroepen werden betrokken. Dit heeft geresulteerd in deze beleidsnota die de basis vormt om van Arnhem een loopstad te maken.

Om van visie naar uitvoering te komen, bevat de uitvoeringsagenda 22 acties, uitgewerkt langs 3 paden:

  • Pad 1: loopvriendelijke inrichting van de stad;
  • Pad 2: stimuleren van een loopcultuur;
  • Pad 3: lopende organisatie.

Sommige maatregelen bouwen voort op bestaand mobiliteitsbeleid, andere komen juist voort uit sport, recreatie of aangenomen moties.

Arnhem besteedt veel aandacht aan kennisontwikkeling en monitoring. Arnhem wil onder meer voetgangers tellen op hoofdlooproutes, recreatieve wandelstromen monitoren en beter inzicht krijgen in valongevallen. Daarnaast werkt de gemeente aan een Arnhemse Ontwerpwijzer Beweegvriendelijke Openbare Ruimte. Die moet ontwerpers helpen om lopen en verblijf een logischere plek te geven in zowel bestaande wijken als nieuwe gebiedsontwikkelingen.

Strategie Lopen Gemeente Helmond

Het college van de gemeente Helmond heeft onlangs de Strategie lopen vastgesteld.

In de Mobiliteitsvisie Helmond 2040 is het toekomstbeeld geschetst voor een mobiliteitssysteem dat past bij de ambities van Helmond. Voor de verschillende onderdelen van het mobiliteitssysteem is op hoofdlijnen aangegeven welke doelen ze dienen en waar Helmond naar toe wil. De visie wordt uitgewerkt in een aantal strategieën waarvan deze Strategie Lopen er een is. In de strategie wordt het toekomstbeeld aangescherpt, wordt aangegeven langs welke weg het toekomstbeeld bereikt gaat worden, worden keuzes gemaakt wat wel en niet te doen, worden kwaliteitsprofielen en typologieën benoemd, en worden prioriteiten aangegeven. Ook worden raakvlakken benoemd met andere strategieën van de mobiliteitsvisie en met andere beleidsontwikkelingen in de regio. Tot slot worden de vervolgstappen benoemd om te komen tot een agenda voor de realisatie van concrete producten die uitgevoerd gaan worden om te komen tot een uitwerking van de visie. Voor de strategieën die onderdeel vormen van het totale mobiliteitsnetwerk wordt daarnaast een kaartbeeld gemaakt. De strategie geeft richting en ordening aan in de vele keuzes en producten die gemaakt moeten worden. Ze laten daarmee ruimte voor maatwerk, maar geen vrij spel!

Toolbox Lopen Stimuleren

Lopen is gezond, sociaal, duurzaam, goedkoop en vriendelijk voor de omgeving. Maar mensen helpen om (meer) te gaan lopen is best moeilijk. Wist je dat er veel gedragskundige kennis is waarmee het beter lukt om mensen te laten bewegen? Met de Toolbox Lopen stimuleren helpen we je om een kansrijke aanpak te ontwikkelen voor je doelgroep.

Ga naar de Toolbox

Voor professionals in wijken en buurten
Deze toolbox is bedoeld voor professionals in wijken en buurten, zoals:

  • buurtsportcoaches
  • wijkregisseurs
  • sociaal makelaars
  • leefstijlcoaches
  • welzijnswerkers
  • zorgprofessionals

Ook beleidsadviseurs bij gemeenten en provincies kunnen hun voordeel doen met de toolbox, of ze nu werken op het terrein van sport, gezondheid, mobiliteit, ruimtelijke ordening, groen, klimaat, inclusiviteit of sociale cohesie.

Lopen kent veel varianten en voordelen
Lopen vatten we ruim op. Denk aan lopen naar de supermarkt of een OV-halte in de buurt, of aan een ommetje in de nabije omgeving. Of aan spelen, relaxen in een park of een stevige wandeling maken. Jong of oud, beperkt of niet, rollator of rolstoel; lopen is veelkleurig en inclusief.

Check je aanpak
Heb je al een aanpak of ben je er een aan het ontwikkelen? Check dan met de Toolbox of je op het goede spoor zit.

Lees meer in magazine LOPEN

In het Magazine LOPEN stond in oktober 2024 een interview met Yannick de Korte en Daan van Velzen over de Toolbox Lopen Stimuleren.

Lees het artikel online.

Developing a city-specific walkability index through a participatory approach

Walkability, which refers to the extent to which the built environment encourages walking, has been linked to increased physical activity and improved health. While various studies have developed indicators to assess walkability, limited attention has been given to the influence of specific city characteristics on residents’ perceptions of walkability. Therefore, this study proposes the development of a context-specific walkability index for Amsterdam.

Loopkaarten Kookboek

De City Deal ‘Werkgroep lopen, data en OV’ onderzoekt, samen met het ministerie van IenW, hoe gemeenten loopnetwerken kunnen ontwikkelen op basis van data. De resultaten van dit onderzoek zijn sinds eind vorig jaar beschikbaar. Dit ‘Loop kaarten Kookboek’ beschrijft openbare data als ingrediënten voor recepten die je als gemeente kunt ontwikkelen, toegespitst op je doelen. En het bevat een aantal recepten, combinaties van data die voor alle gemeenten relevant zijn, zoals looproutes & OV haltes.

Track Landscape maakte in opdracht van de City Deal een aantal thema kaarten voor Groningen, Nijmegen en Tilburg. De bedoeling is dat het overzicht aan themakaarten, een basis geeft voor een prioritering van loopthema’s in je stad. Welke themakaarten vormen je hoofdingrediënten? En met welke andere kaarten/ingrediënten kun je deze goed combineren?

Het maken van een loopvriendelijke stad is een transformatie die begint met inzicht in de huidige situatie; de manier waarop loopbelangen zijn vormgegeven in de stad. Die brengen we in dit ‘kookboek’ letterlijk in kaart. Je kunt de kaarten zien als mogelijke ingrediënten, waarmee een (ruimtelijke) agenda voor een loopvriendelijkere stad bereid kan worden. 

Stap 1: Basiskaarten van loop-relevante informatie.

Met aspecten die gaan over looproutes (paden, oversteken, omgeving, zitgelegenheid,…), loopbestemmingen (winkels, OV, werk, school,…), vertrekpunten (station, bushalte, huis,..) en lopende mensen (kinderen, ouderen,..).

Stap 2. Van kaarten naar kansen  

Door kaarten slim te combineren, kunnen loop-knelpunten gevonden worden. Zie het vormgeven van de loopvriendelijke stad als een vorm van acupunctuur: probeer op gerichte plekken maatregelen te nemen, die specifieke loopomstandigheden verbeteren. Bij toekomstige gebiedsontwikkelingen in de stad kunnen de loop-basiskaarten een grondlegger vormen om voetgangersbelangen te herkennen, en door te ontwikkelen. 

Stap 3. Een prioritaire loopnetwerkkaart 

De kaartinformatie biedt ook de basis voor een beoogd stadsdekkend loopnetwerk, van consistente, hoogwaardige looproutes. Deze netwerkkaart is een verbindend middel waarin ook grotere investeringen kunnen worden opgenomen, en beweegvriendelijke maatregelen in de loop der tijd, in samenhang met elkaar kunnen worden genomen. Beleidsmedewerkers kunnen tijdig pleiten voor opwaardering van voetgangersruimte waar dit het meest urgent is. 

Track landscapes maakte een samenvatting en een rapport voor:

Lees meer over het loopkaarten kookboek in Magazine LOPEN

Mart Reiling van Track Landscape legde in Magazine Lopen uit hoe je deze kaarten kunt inzetten. ‘Openbaar beschikbare data zijn goudmijn voor effectief loopbeleid: gebruik ze!’

Lees het artikel online.


Handreiking Looptijdenkaart

De City Deal Ruimte voor Lopen presenteerde in november 2023 de Utrechtse Walking Time kaart bij het WHO congres Healthy Cities. Een kaart waarop je snel de looptijden ziet naar relevante bestemmingen. De kaart is geïnspireerd op de Metrominuto looptijden kaart van Pontevedra. De Utrechtse kaart kreeg op Linkedin meer dan 2.500 reacties.

We organiseerden in maart 2024 een ontwerpatelier en met een groep van 20 mensen werkten we aan eigen kaarten. En heb je de resultaten in Amersfoort, Zwolle, Eindhoven al gezien?

Het maken van een Looptijdenkaart is niet moeilijk. Zeker niet met deze handleiding. Ga ook aan de slag!

  1. Bepaal de doelstelling en uitsnede
    Je kunt een looptijdenkaart maken voor de hele gemeente, met een selectie van de belangrijkste plekken en routes. Maar je kunt ook kiezen voor een uitsnede of een thema. Denk bijvoorbeeld aan: bewoners en bezoekers van je eigen buurt; deelnemers aan een congres; werknemers van een bedrijf; studenten en werknemers op een campus; bezoekers van een camping, festivalterrein, bedrijventerrein, winkelcentrum, recreatie- of natuurgebied. Afhankelijk van het doel en de doelgroep bepaal je de uitsnede van de kaart.
  2. Bepaal de plekken en routes
    Verzamel nauwkeurige en actuele informatie over de belangrijke plekken. Het advies is: beter in één keer precies, want anders blijf je controleren en verbeteren. De spelling van de naam van een kerk, de plek van een monumentale boom, een foutje is er zo in geslopen en dat werkt door in het ontwerp. Als je de kaart samen met anderen maakt of voor een specifieke doelgroep, dan is dit een mooi moment om hen om input te vragen.
  3. Ga aan de slag: op papier of digitaal
    Kies je voor papier en stiften? Leg doorzichtig papier over een (papieren) kaart heen en zet met stift de belangrijke plekken en lijnen op. Ga je voor digitaal? Kies een grafische ontwerpsoftware of kaartenmaker die geschikt is voor jouw vaardigheden en voldoet aan de eisen van je project. Tools zoals Adobe Illustrator, Inkscape maar ook gespecialiseerde kaartsoftware kan nuttig zijn.
  4. Maak een eerste schets
    Begin met het maken van een basiskaart op basis van de geografische kenmerken van de stad. Denk daarbij aan belangrijke landmarks, als torens, bruggen of stations.
  5. Bepaal de looptijden
    Een looptijd is niet alleen afhankelijk van de afstand, maar ook van drukte en eventueel verkeerslichten onderweg. Ook hangt de looptijd af van je doelgroep. Een volwassene loopt met een gemiddelde snelheid van 5 km/u. Voor kinderen geldt dat ze ongeveer 3 km/u lopen. Houd voor ouderen en mensen met een beperking een lagere wandelsnelheid aan. Online kaarten apps kunnen je helpen bij het bepalen van looptijden. Deze programma’s houden niet altijd rekening met de loopsnelheid van je doelgroep, let daar dus op.
  6. Bepaal kleuren en iconen
    Onderscheid de routes met verschillende kleuren of lijnstijlen. Label de lijnen op de juiste manier. Voor de Utrechtse Looptijdenkaart hebben we gekozen kernmerken van de route leidend te maken. Bijvoorbeeld een groene lijn voor een groene omgeving. Zorg er ook voor dat de kaart toegankelijk is voor een breed scala aan gebruikers. Overweeg kleurenblindvriendelijke opties, voorzie alternatieve tekst voor illustraties en gebruik een leesbare lettergrootte voor labels.
  7. Ga aan de slag met de vormgeving
    Gebruik duidelijke symbolen of iconen om de bestemmingen weer te geven. Zorg ervoor dat de symbolen makkelijk te onderscheiden zijn. Eenvoud en duidelijkheid zijn cruciaal voor een Looptijdenkaart. De City Deal Ruimte voor Lopen heeft een handige iconenset gebruiken, die je kunt gebruiken Verwijzen is aardig! Stuur je ons je kaart toe?
  8. Voeg de legenda en uitleg toe
    Maak een legenda die de symbolen, kleuren en andere visuele elementen op de kaart uitlegt. Geef informatie over gegevensbronnen en de methodologie die is gebruikt om de bestemmingen te kiezen en de looptijden te bepalen.
  9. Test de kaart
    Test de leesbaarheid en bruikbaarheid van je looptijdenkaart. Verzamel feedback van potentiële gebruikers of andere betrokkenen om ervoor te zorgen dat de weergave duidelijk en intuïtief is.
  10. Lanceer de kaart
    Heb je nagedacht over de manier waarop je de kaart wilt verspreiden? Er zijn tal van mogelijkheden: online via een website, intranet of social media, maak een compacte papieren kaart om uit te delen, toon hem op een bord op straat of hang hem aan de muur op kantoor. Of verspreid de kaart via de VVV.

Bekijk de volgende voorbeelden:

De Leidse Beweegsleutels

Beleidsdocument waarbij het doel om de inwoners van de stad Leiden meer te laten bewegen. Veelal gaat het hier om maatregelen die het aantrekkelijker maken om te lopen of te fietsen. Met dit overkoepelend document kan meer toegepast beleid worden uitgevoerd te bevordering van lopen.

Healthy Hillegom

Een website met het streven initiatieven om de gezondheid van de inwoners van Hillegom te bevorderen te bundelen. Een kaart met initiatieven en een lijst is weergeven.

Mobiliteitsvisie: Groningen goed op weg

Uitgebreide mobiliteitsvisie van de gemeente Groningen. Zoals gebruikelijk met mobiliteitsvisies beschrijft ook deze mobiliteitsvisie doelen voor de lange termijn voor mobiliteit. Concreet komen het verminderen van ruimte voor (auto)verkeer, gezonde en schone mobiliteit aan bod als streven. De mobiliteitsvisie is een beleidsdocument dat kan dienen ter ondersteuning van huidig(e) (veranderingen) in beleid.

Visie op toegankelijkheid van de openbare ruimte Zwolle

Een visie document waarin verschillende doelen worden geoperationaliseerd ten aanzien van toegankelijkheid van de openbare ruimte in Zwolle. Vanuit de doelen worden implementatie strategieën beschreven om de doelen te halen in de huidige context.

>