Maastricht is een fantastische stad om in te lopen. Met de Maas die dwars door de stad stroomt, de historische binnenstad, de Groene Loper en de verbinding met het prachtige omliggende Zuid-Limburgse landschap. Maar ruimte voor lopen ontstaat niet vanzelf. De gemeente Maastricht zet hier stevig op in.

Tijdens een werkbezoek op 3 september liet Maastricht de partners van de City Deal Ruimte voor Lopen zien hoe de stad werkt aan meer ruimte voor lopen en fietsen. Beleidsadviseur Openbare ruimte Viviane de Groot en haar collega’s namen hen mee in de kansen én uitdagingen die daarbij komen kijken. Want ook complexe opgaven, zoals hoogwaterbescherming en scheepvaart, bieden mogelijkheden om lopen in de stad verder te verbeteren.

“Op het middenpad kun je flaneren en rustig van de omgeving genieten, maar door de toename van elektrische fietsen zijn de snelheidsverschillen tussen fietsers en voetgangers groter geworden. Wandelaars voelen zich hierdoor soms onveilig tussen snelle fietsers, terwijl fietsers zich op de rijbaan niet altijd veilig voelen tussen het autoverkeer.”

Flaneren kun je leren
Dat was voor de gemeente aanleiding om in 2021 te besluiten tot een aantal optimalisaties van de Groene Loper. “Er zijn verschillende fysieke maatregelen genomen: de maximumsnelheid is verlaagd van 50 naar 30 km/uur, oversteekplaatsen zijn verbeterd en op een aantal locaties worden fietsers naar de rijbaan geleid. Maar we hebben ook stevig ingezet op communicatie en gedragsverandering.”

De stad doopte het middenpad vorig jaar om tot Flaneerpad en introduceerde de Flaneer-etiquette ‘samen stapvoets – strolling together’. Fenna: “Op het Flaneerpad wordt iedereen uitgenodigd om stapvoets en vooral relaxt te genieten van de omgeving. Dit kan zowel te voet als op de fiets. Heb je meer haast? Dan fiets je over de rijweg.”

Een jaar na de introductie onderzocht de gemeente wat de maatregelen hebben opgeleverd. De gemiddelde snelheid van het autoverkeer op de Groene Loper blijkt gedaald, mede dankzij de fysieke aanpassingen. Ook maken meer voetgangers gebruik van het middenpad en zijn de flaneerregels inmiddels breed bekend. “Flaneerfietse’ is zelf gekozen tot Mestreechs woord van het jaar.”

Toch zijn er nog verbeterpunten. “Veel fietsers kiezen nog steeds voor het middenpad, vooral omdat ze zich op de rijbaan niet veilig voelen, en het is gewoon heel fijn fietsen op het middenpad,” vertelt Fenna. Daarom is op verzoek van de gemeenteraad in een pilot een volgende stap gezet. “Door de rijbaan in te richten als fietsstraat, waar de auto te gast is, willen we fietsers een veiliger gevoel geven en hen stimuleren de rijbaan te gebruiken.” 

Maastricht en het Zuidelijk Maasdal
Matthijs Willemsen (project Zuidelijk Maasdal) en Ferry Wahls (gemeente Maastricht) namen de City Deal partners mee in het project Zuidelijk Maasdal. Hierin werken zes overheden samen aan een toekomstbestendige inrichting van het gebied. “De Maas en het Zuidelijk Maasdal zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De rivier en de oevers zijn belangrijk voor werkgelegenheid, ontspanning en wonen,” vertelt Matthijs.  “Tegelijkertijd zorgt klimaatverandering voor extremer weer en een grotere kans op overstromingen. Om de waterveiligheid te vergroten en de scheepvaart de ruimte te geven, zijn aanpassingen nodig. Die kunnen tegelijk kansen bieden voor natuur en recreatie.”

Matthijs: “Een belangrijke vraag in deze planvormingsfase is hoe we de verschillende opgaven kunnen benutten om ook de stad aantrekkelijker en leefbaarder te maken. Ook voor lopen liggen er nog volop kansen. Vooral aan de oevers van de Maas liggen er kansen voor wonen, recreatie en verblijf.”  

Ferry gaat daar dieper op in. “Maastricht is een stad van bruggen, niet van oevers,” stelt hij. De Sint Servaasbrug, de oudste nog bestaande brug van Nederland, is daar een kenmerkend voorbeeld van. Maar nu de oevers worden aangepast om de Maas meer ruimte te geven, ziet de stad ook kansen om opnieuw naar de relatie met de rivier te kijken. “Hoe maken we van de oevers plekken waar je graag wilt zijn? Waar je prettig kunt lopen en waar ruimte is voor ontmoeting?”

Ode aan Maastricht
Precies met die vragen richt Ferry zich tot de aanwezige City Deal-partners. Tijd om naar buiten te gaan, langs de Maas te lopen en de kennis en ervaring van de City Deal te benutten. Welke ideeën kunnen helpen om ook de oevers van de Maas in de toekomst plekken te maken waar je kunt flaneren, ontmoeten en genieten? Net als op de Groene Loper. Want flaneren hoort bij Maastricht, vertelt Ferry. En dat is niet nieuw. Benny Neyman zong het al in zijn Ode aan Maastricht:

Kom met me mee en flaneer,
Proef die bourgondische sfeer.