Op het Eendrachtsplein in Rotterdam staat een klein glazen gebouwtje met een groot verhaal: het Tramhuis. Het voormalige wachthuisje voor tramreizigers uit 1914 is nu een plek waar wandelroutes, verhalen en ontmoetingen samenkomen. Het laat zien hoe Rotterdam stap voor stap verandert in een stad waarin lopen vanzelfsprekender wordt.
Van wachtplek naar beweging
In het Tramhuis, de eerste stadswandelingenkiosk ter wereld, koop je routes, hoor je verhalen en vertrek je op pad door Rotterdam. Het is geen klassieke toeristische voorziening, maar een plek waar bewoners en bezoekers de stad opnieuw leren kennen. De nadruk ligt op beleving en verbinding. Onder de noemer Hartstochtjes worden wandelingen georganiseerd die bewoners met hun wijk en met elkaar verbinden. Daarmee wordt lopen onderdeel van het dagelijks leven.
Groene routes als ruggengraat van de stad
Rotterdam zet stevig in op groene verbindingen. De Groene Connectie is daar een krachtig voorbeeld van. Over 8 kilometer worden groene initiatieven in Delfshaven verbonden tot één netwerk van ontmoetingsplekken. Het lint slingert langs spoorlijnen, singels en havengebieden en brengt bewoners met elkaar in contact. Onderweg kom je tuinen en parken tegen waar mensen samen werken aan een groene buurt. Je kunt de hele route lopen of kiezen voor kortere ommetjes van 2 tot 3 kilometer. Zo wordt lopen vanzelfsprekend onderdeel van de leefomgeving.
Ook De Groene Overschiese laat zien hoe zulke verbindingen werken. In het gebied tussen de Schie en de Rottemeren ontstaat een netwerk van groene plekken, met wandelroutes van 2 tot 8 kilometer. Bewoners zetten zich actief in voor een groenere omgeving waar iedereen van kan genieten.
Een route vol landschap en geschiedenis
De Steilrand laat zien hoe landschap en geschiedenis samenkomen. Dit 13,5 kilometer lange gebied in het noorden van Rotterdam ontstond door turfwinning en laat nog steeds hoogteverschillen zien. Het is nu een groen gebied met bloemrijke weides, rustige oevers en leefruimte voor vogels, vleermuizen en insecten. Tegelijkertijd wordt gewerkt aan meer biodiversiteit, onder andere door bloemen en kruiden in te zaaien en minder te maaien. Voor bewoners is het een plek om even uit de drukte van de stad te stappen.
Van stadsrand tot regionaal netwerk
Rotterdam kijkt verder dan de eigen grenzen. Dat zie je terug in routes zoals het Rotterdams Ommelandpad. Deze route van ongeveer 150 kilometer loopt op de grens van stad en platteland en maakt het omliggende landschap beter bereikbaar. Langs de route liggen boerderijen, natuurgebieden en cultuurhistorische plekken die uitnodigen om de omgeving opnieuw te ontdekken.
Nog groter is het Mazenpad, een route van 222 kilometer die begint en eindigt in het centrum van Rotterdam. De route laat zien hoeveel natuur en buitenruimte er te vinden is, zelfs in een dichtbebouwd gebied. Dankzij de goede bereikbaarheid kun je zelf etappes kiezen.
Beleid en initiatief komen samen
Wat Rotterdam bijzonder maakt, is de wisselwerking tussen beleid en initiatieven uit de stad. In 2020 presenteerde Gemeente Rotterdam de visie Rotterdam Loopt tijdens Walk21 Foundation. Daarmee werd lopen gepositioneerd als onderdeel van stedelijke ontwikkeling.
De voorbeelden in dit artikel laten zien wat er daarna gebeurt. Bewoners, ontwerpers en organisaties bouwen verder aan dat idee, ieder vanuit hun eigen rol. Voor gemeenten zit daar een belangrijke les: wandelvriendelijk beleid krijgt pas echt betekenis als het zichtbaar wordt in routes en plekken waar mensen gebruik van maken.
Het Nationaal Masterplan Lopen zet in op lopen als volwaardige vorm van mobiliteit en stadsontwikkeling. Het doel is om lopen vanzelfsprekend te maken in beleid én praktijk. De voorbeelden uit Rotterdam laten zien hoe dat eruit kan zien. Door routes, plekken en initiatieven te verbinden, ontstaat een stad die uitnodigt om te lopen. Daarmee draagt Rotterdam concreet bij aan de ambitie van Ruimte voor Lopen: een Nederland waarin lopen logisch, aantrekkelijk en voor iedereen toegankelijk is.