Hoe breed moet een voetpad zijn om écht prettig te kunnen lopen? Het lijkt een simpele vraag, maar in de praktijk blijkt het een van de meest bepalende factoren voor een wandelvriendelijke openbare ruimte. Met de nieuwe ‘Leidraad breedte van voetpaden’ brengt CROW hier meer duidelijkheid in. De publicatie bundelt bestaande richtlijnen, scherpt ze aan en maakt ze beter toepasbaar voor beleid en ontwerp. Daarmee helpt het gemeenten om ruimte voor lopen concreet te maken, tot op de meter nauwkeurig.

Van richtlijn naar straatniveau

De leidraad is bedoeld voor iedereen die werkt aan de inrichting van de openbare ruimte: van verkeerskundigen tot stedenbouwkundigen en beheerders. Het doel is helder: aanbevelingen voor voetpadbreedtes overzichtelijk maken én het belang ervan beter op de kaart zetten. Dat is hard nodig. Want hoewel er al langer richtlijnen bestaan, worden die nog niet overal toegepast. Tegelijk groeit de aandacht voor lopen in beleid en daarmee de behoefte aan concrete handvatten.

Die verbreding is precies wat deze leidraad sterk maakt. Het gaat niet alleen over ontwerp, maar ook over beheer, vergroening en de dagelijkse praktijk.

Lopen begint bij ruimte

Een belangrijk uitgangspunt in de leidraad is de vrije doorloopruimte. Dat is de ruimte die overblijft voor voetgangers als obstakels zoals lantaarnpalen, fietsen of groen worden meegerekend. Daarbij wordt rekening gehouden met verschillende typen voetgangers. Niet alleen de normvoetganger van 0,70 meter breed, maar ook mensen met een kinderwagen, boodschappentassen of een mobiliteitshulpmiddel.

Mensen hebben bovendien extra ruimte nodig om comfortabel te bewegen. Die tussenruimte van ongeveer 0,20 meter voorkomt dat je langs gevels schuurt of op de rand van de stoep loopt. Dit laat zien dat een voetpad niet alleen een doorgang is, maar ook een plek waar mensen elkaar ontmoeten, wachten of even stilstaan.

Vijf kwaliteitsniveaus voor voetpaden

De kern van de leidraad zit in vijf kwaliteitsniveaus voor voetpaden. Die maken het mogelijk om concreet te sturen op comfort en toegankelijkheid.

• Niveau A+ (hoofdnetwerk extra kwaliteit): minimaal 3,60 meter vrije doorloopruimte. Ruimte voor intensief gebruik en verblijf.
• Niveau A (hoofdnetwerk): minimaal 2,90 meter vrije doorloopruimte. Drie mensen kunnen naast elkaar lopen.
• Niveau B (basisnetwerk): minimaal 2,00 meter vrije doorloopruimte. Twee voetgangers kunnen elkaar passeren.
• Niveau C (ongewenst): 1,50 meter vrije doorloopruimte. Passeren wordt lastig en toegankelijkheid komt onder druk te staan.
• Niveau D (ongewenst): minder dan 1,50 meter vrije doorloopruimte. Dit wordt gezien als onvoldoende en vaak ontoegankelijk.

Meer dan alleen een maatvoering

De leidraad laat zien dat breedte nooit los staat van context. Extra ruimte kan nodig zijn door drukte, het type gebruikers of het belang van een route. Denk aan winkelstraten, schoolomgevingen of routes naar stations.

Daarnaast raakt de discussie over voetpadbreedte direct aan andere opgaven. Vergroening bijvoorbeeld. Adviseur Verkeer Sander Korver zegt hierover: “Voor de vergroeningsopgave waar iedereen mee bezig is: haal niet zomaar een (deel van) een trottoir weg, maar kijk welke kwaliteit dit trottoir heeft en wat er nodig is om prettig te wandelen!”

Die oproep raakt de kern. De ruimte voor lopen staat vaak onder druk van andere ambities. Juist daarom helpt deze leidraad om het gesprek concreet te maken: hoeveel ruimte is minimaal nodig om prettig en toegankelijk te kunnen blijven lopen?

De publicatie Leidraad breedte van voetpaden is hier gratis te downloaden.