Auto’s en voetgangers die tegelijkertijd aankomen bij een kruispunt. Volgens het STOMP-principe zouden voetgangers op zo’n moment voorrang moeten krijgen, maar dat is in de praktijk lang niet altijd het geval. De gemeente Deventer zet hier grote stappen in. Zo verving Deventer vanaf 2017 alle verkeerslichten door intelligente verkeersregelinstallaties en ondertekende onlangs ook een overeenkomst voor software die de verkeerslichten in de stad nóg slimmer maakt.
Slimmer schakelen met actuele data
Deventer kiest voor Flowtack, software van ingenieursbureau Haskoning. Deze software analyseert verkeersstromen continu en stemt verkeerslichten op ieder moment op elkaar af. Verkeerslichten wisselen onderling informatie uit en reageren daardoor beter op wat er in de stad gebeurt. Dat biedt ruimte om niet alleen verkeer te regelen, maar ook bewuste keuzes te maken voor voetgangers en fietsers.
“De inzet van Flowtack betekent dat we de verkeerslichten nog beter kunnen afstemmen op de actuele verkeerssituatie. Dat zorgt ervoor dat mensen op veel plekken minder lang hoeven te wachten, en door een betere doorstroming van het autoverkeer vermindert het ook de CO2-uitstoot. Bovendien kunnen we met dit systeem keuzes maken die aansluiten op het STOMP-principe, waarbij lopen, fietsen en OV vaker voorop staan.”
– Marcel Elferink, wethouder Mobiliteit
Van losse kruispunten naar een netwerk
Deventer was in 2017 de eerste gemeente in Nederland die volledig overstapte op intelligente verkeersregelinstallaties. Daarmee werd het mogelijk om verkeerslichten flexibeler aan te sturen. Met Flowtack volgt nu een volgende stap: verkeerslichten functioneren niet langer als losse installaties, maar als één samenhangend netwerk.
Dat netwerk maakt het mogelijk om per route andere prioriteiten te stellen. Op drukke doorgaande wegen, zoals het Hanzetracé en de N348, blijft een goede doorstroming van het autoverkeer belangrijk. Op andere plekken kan juist bewust gekozen worden om voetgangers en fietsers eerder groen te geven, zeker wanneer zij tegelijk met auto’s bij een kruispunt aankomen.
STOMP zichtbaar op straat
Het STOMP-principe vormt de leidraad onder deze keuzes: eerst ruimte voor stappen en trappen, daarna openbaar vervoer en deelmobiliteit, en pas als laatste de privéauto. Door verkeerslichten slimmer aan te sturen, wordt dit principe zichtbaar in het dagelijks verkeer. Niet als vast schema, maar als afweging die per locatie en moment kan verschillen.
Veiligheid en hulpdiensten
Het systeem houdt rekening met veiligheid en doorstroming. Minder stilstaand verkeer betekent minder uitstoot en overzichtelijkere kruispunten. Daarnaast kan Flowtack voorrang geven aan ambulance, politie en brandweer, en aan openbaar vervoer. Een bus heeft minder groentijd nodig dan meerdere auto’s, terwijl er vaak veel meer mensen in vervoerd worden.
Samenwerken en blijven bijstellen
De gemeente Deventer en Haskoning sloten een overeenkomst voor een periode van 7 jaar. In die tijd blijft de leverancier actief meedenken over hoe verkeerslichten kunnen blijven aansluiten bij veranderingen in de stad en bij beleidskeuzes. De software wordt de komende tijd verder ingericht en waar nodig aangepast op basis van ervaringen in de praktijk.
Vergelijkbaar voorbeeld uit Arnhem
De aanpak in Deventer staat niet op zichzelf. Eerder liet Ruimte voor Lopen zien hoe bij Presikhaaf in Arnhem intelligente verkeerslichten zijn ingezet om lopen prioriteit te geven. In dat interview vertelde Heidi Kempers, adviseur verkeersmanagement bij Haskoning, dat slimme techniek pas echt effect heeft wanneer vooraf duidelijke keuzes worden gemaakt over wie voorrang krijgt.
Deventer laat zien hoe gemeenten met bestaande infrastructuur en slimme technologie concrete stappen kunnen zetten richting een wandelvriendelijke stad. Daarmee sluit deze aanpak aan bij het Nationaal Masterplan Lopen, waarin lopen wordt gepositioneerd als volwaardige en vanzelfsprekende vorm van mobiliteit.