Wie te voet het kruispunt Dorpsweg-Nachtegaallaan in Maartensdijk oversteekt, ervaart al jaren onduidelijkheid en onveiligheid. Volgens voetgangers is het lastig te zien waar je veilig kunt oversteken. Ook ontbreken voetpaden langs grote delen van de Dorpsweg en rijdt het verkeer er relatief hard. Het gevolg is een onaantrekkelijke en onveilige route voor voetgangers, met name voor kinderen en ouderen.
Ondanks een eerdere aanpassing van het kruispunt in 2014 is er onvoldoende veranderd. Daarom komt de gemeente De Bilt, na een uitgebreide kruispuntstudie, met een nieuwe aanpak.
Verkeersveiligheid voorop volgens de Mobiliteitsvisie 2035
De herinrichting van het kruispunt past binnen de Mobiliteitsvisie 2035 van de gemeente De Bilt. In deze visie staat verkeersveiligheid voorop, met de ambitie van nul verkeersslachtoffers. Onveilige oversteekplaatsen en kruispunten zijn daarbij een expliciete opgave.
De gemeente werkt in deze mobiliteitsvisie vanuit het STOMP-principe: eerst Stappen, dan Trappen, daarna Openbaar vervoer, vervolgens Mobiliteit als service en tot slot de Privéauto. Dat betekent dat de inrichting van straten en kruispunten in de eerste plaats logisch en veilig moet zijn voor voetgangers. In Maartensdijk geldt bovendien dat alle wegen binnen de bebouwde kom zijn gecategoriseerd als erftoegangsweg met een maximumsnelheid van 30 kilometer per uur. De Dorpsweg hoort daarmee een verblijfsgebied te zijn, waar langzaam verkeer zich veilig kan bewegen.
Knelpunten op en rond de Dorpsweg
Uit onderzoek komen meerdere knelpunten naar voren. De inrichting van de Dorpsweg biedt onvoldoende ruimte en duidelijkheid voor voetgangers, onder meer door het ontbreken van veilige oversteekplaatsen. Hierdoor blijft de verblijfskwaliteit van de weg achter. Ook sluit de huidige kruispuntinrichting niet aan op het STOMP-principe. Autoverkeer krijgt relatief veel ruimte, terwijl voetgangers geen duidelijke prioriteit hebben.
Daarnaast speelt de dorpsidentiteit van Maartensdijk een rol. De Dorpsweg is de centrale as van het dorp. De inrichting zou moeten bijdragen aan rust, overzicht en ruimte voor ontmoeting, met aandacht voor groen en een herkenbaar dorps karakter.
Drie oplossingsrichtingen onderzocht
In 2025 zijn drie mogelijke oplossingsrichtingen onderzocht. Tijdens een informatiebijeenkomst en een aparte schouw met de School met de Bijbel dachten bewoners, belanghebbenden en kinderen mee. Alle varianten zijn beoordeeld op verkeersveiligheid, duidelijkheid en inpasbaarheid binnen de bestaande ruimte.
De zogenoemde traditionele inrichting kreeg op de informatieavond veruit de meeste steun. Van de 38 aanwezigen spraken 26 hun voorkeur uit voor deze variant. Bij de oplossingsrichting ‘natuurlijk sturen’ bestond begrip voor de uitgangspunten, maar leefden ook zorgen over de herkenbaarheid en voorspelbaarheid van de inrichting. De oplossingsrichting ‘shared space’ werd door bewoners overwegend als onduidelijk en risicovol beoordeeld.
De traditionele inrichting als voorkeursrichting
De gekozen voorkeursrichting zorgt voor een compact en verhoogd kruispunt dat snelheid remt. Voor voetgangers ontstaan korte en overzichtelijke oversteekroutes, waarbij de Dorpsweg en de Nachtegaallaan zonder hoogteverschillen kunnen worden overgestoken.
Fietsers en gemotoriseerd verkeer maken gebruik van hetzelfde kruisingsvlak. Dat benadrukt gelijkwaardigheid tussen weggebruikers en verhoogt de attentiewaarde. Door het gebruik van elementenverharding valt het kruispunt duidelijk op in het straatbeeld en wordt de verblijfskwaliteit versterkt.
Deze inrichting sluit aan bij de uitgangspunten van de Mobiliteitsvisie 2035 en het STOMP-principe. Tegelijkertijd past de traditionele inrichting bij het dorpse en landschappelijke karakter van Maartensdijk. Het ontwerp is uitvoerbaar binnen de bestaande ruimte en vormt een logische eerste stap richting een toekomstige herinrichting van de hele Dorpsweg als volwaardige 30 km/uur-zone.
In 2026 werkt de gemeente De Bilt het ontwerp voor het kruispunt verder uit. De uitvoering wordt verwacht eind 2026 of in de loop van 2027.
Dit project laat zien waar het Nationaal Masterplan Lopen voor staat. Door lopen als uitgangspunt te nemen, ontstaat een openbare ruimte die overzichtelijk, veilig en uitnodigend is. Precies de beweging die nodig is om dorpen en steden wandelvriendelijker te maken, stap voor stap.