Hoe zorg je ervoor dat toekomstige professionals het belang van lopen meenemen in hun werk? Door er al tijdens hun opleiding aandacht aan te besteden. Ruimte voor Lopen biedt daarom gastdocenten aan in het hoger onderwijs. Docenten Marloes Buitendijk van Hogeschool Rotterdam en Bjørn Jansen van De Haagse Hogeschool maakten daar gebruik van.

“Studenten Ruimtelijke Ontwikkeling houden zich bezig met uiteenlopende vraagstukken in de stedelijke leefomgeving. Ze ontwikkelen innovatieve en praktische oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen, met als doel een gezonde, duurzame en prettige leefomgeving voor iedereen,” legt Bjørn uit. “Het gaat dan bijvoorbeeld over circulaire economie, verdichting, de energietransitie, sociale cohesie en gezondheid,” aldus Marloes. “Wij leiden studenten breed op en daarna kunnen ze aan de slag als ontwerper of beleidsmaker bij een gemeente of ingenieursbureau.”

Lopen in het curriculum
Op zowel Hogeschool Rotterdam als De Haagse Hogeschool komt lopen in diverse lessen aan bod, maar het wordt niet als afzonderlijk thema behandeld. “We bespreken bijvoorbeeld de leefbare stad, met onderwerpen als veilige straten en levendige plinten. Het gaat om steden waar ruimte is voor mensen in plaats van auto’s. Lopen en fietsen zijn daar natuurlijk een belangrijk onderdeel van,” vertelt Bjørn.

“Ik behandel in het eerste jaar de verschillende vormen van mobiliteit,” vertelt Marloes. “Daarbij bespreek ik de ontwikkelingen rondom die modaliteiten en komt ook aan bod dat actieve mobiliteit, zoals lopen en fietsen, steeds meer in opkomst is. In het beleid is daar steeds vaker aandacht voor. Maar ik stond in die lessen niet echt stil bij de gevolgen van meer aandacht voor de voetganger. Juist daarom vond ik het leuk om een gastspreker uit te nodigen.”

De praktijk maakt het tastbaar
Toen Marloes de oproep van Ruimte voor Lopen voor gastdocenten voorbij zag komen, was ze net bezig met het opzetten van de lessen voor eerstejaarsstudenten. “Zij maken voor het eerst kennis met verschillende vormen van mobiliteit en de ontwerpaspecten daarvan. De gastles sloot daar goed op aan.” Marijn Veraart van CROW en André de Wit van de gemeente Den Haag gaven de studenten concrete tips die ze direct kunnen toepassen in hun eigen ontwerpen. Hoe breed moet een trottoir zijn? En hoe ontwerp je de openbare ruimte vanuit het perspectief van de voetganger? Juist die praktische vragen maakten het onderwerp tastbaar.

Ook in Den Haag gaf André de Wit een gastles. “Hij maakte meteen duidelijk dat ontwerpen voor voetgangers om meer draait dan mensen van A naar B brengen. Lopen gaat over elkaar ontmoeten, buiten verblijven en lekker hangen in de openbare ruimte,” vertelt Bjørn. “Met praktische oefeningen lieten we studenten nadenken over hoe je de ruimte ontwerpt vanuit het perspectief van de voetganger. Dit werkte goed!”

De reacties waren positief. “Studenten vinden gastdocenten – mensen uit de praktijk – sowieso tien keer leuker dan hun eigen docent,” zegt Marloes lachend. “De praktijkkennis maakt het concreet en zorgt ervoor dat de inzichten beter blijven beklijven. Ik zag later in het werk van studenten terug dat ze echt hadden nagedacht over de voetganger.”

Hoe zou lopen idealiter vorm moeten krijgen in het hoger onderwijs? Lopen staat niet op zichzelf, vinden Marloes en Bjørn. Het is onderdeel van een bredere opgave: hoe richt je de stad zo in dat de beschikbare ruimte goed wordt benut?

Bjørn: “De ruimte in de stad is beperkt, dus we moeten goed nadenken over hoe we die gebruiken en verschillende functies combineren. Zoals André ook in zijn gastles zei: elke reis begint en eindigt te voet. Lopen speelt dus ook een belangrijke rol in de aansluiting op andere vormen van mobiliteit, zoals het openbaar vervoer. Daarom is het belangrijk dat studenten leren om lopen mee te nemen in hun denken over de stad.”

Gastdocent? Doen!
Marloes en Bjørn raden andere hbo-docenten dan ook aan om een gastdocent van Ruimte voor Lopen uit te nodigen. “Ja, altijd doen!” aldus Marloes. Bjørnziet ook kansen: “Een gastdocent over lopen is bij onze opleidingen misschien wel preken voor eigen parochie. Maar lopen draagt ook bij aan de lokale economie en zorgt voor sociale cohesie. Dat perspectief kan bijvoorbeeld ook voor studenten van opleidingen als Vastgoedeconomie en Zorg en Welzijn heel waardevol zijn.”