Emile Oostenbrink heeft zich jarenlang met hart en ziel ingezet om de voetganger de ruimte en aandacht te geven die hij verdient. Met zijn kennis, enthousiasme en bevlogenheid heeft hij veel betekend voor Ruimte voor Lopen en het Nationaal Masterplan Lopen. Nu gaat hij met pensioen. Tijdens de NML-dag op 29 oktober blikte hij in een column terug op zijn loopbaan en keek hij vol vertrouwen vooruit. Een mooi en persoonlijk afscheid, met als toepasselijke titel: ‘LOOPbaan’.

“Hallo lieve loopvrienden. Ik heb vandaag de eer deze mooie middag te mogen afsluiten met de traditionele gesproken column. Ik heb deze column ‘LOOPbaan’ genoemd, met loop in hoofdletters. Ten eerste omdat ik een pleidooi wil houden om er met elkaar voor te gaan zorgen dat de rijbaan voor voetgangers, de LOOPbaan, niet alleen toegankelijk, veilig en aantrekkelijk wordt aangelegd maar daarna ook zo in stand wordt gehouden in de beheerfase. Het is van de zotte wat ik zie gebeuren als ik met mijn ouders ga wandelen. Ze zijn 92 en 94 en lopen beiden met een rollator. Ze moeten geregeld al wankelend van een hoge stoeprand af omdat het trottoir geblokkeerd is door geparkeerde auto’s, overhangend groen, winkeluitstallingen, rijen met kliko’s, een bouwsteiger of een dixi. Ik kom daar zo op terug.

Helaas moest de vereniging in 2000 fuseren met Kinderen Voorrang! en Veilig Verkeer Nederland en daarbij raakte de belangenbehartiging voor voetgangers uit beeld. Terwijl de voetganger in die tijd steeds meer ruimte moest inleveren. Het aantal auto’s nam toe en ook fietsers eisten steeds meer ruimte op. De voetganger werd verder naar de zijkant geduwd en ook een voetgangersvriendelijk concept als het woonerf raakte uit zwang.

Ik moet eerlijk toegeven: in de 15 jaar dat ik bij een adviesbureau en Rijkswaterstaat heb gewerkt was de voetganger ook bij mij maar beperkt in beeld. Dat veranderde toen ik in 2009 bij CROW ging werken en het mij opviel dat de voetganger ook in ons kennisaanbod maar mager aan bod kwam. Ik voelde mijn betrokkenheid met de mens te voet weer opborrelen! In 2013 kwam er financiering beschikbaar om een CROW-publicatie over voetgangers te maken en die kreeg als titel: ‘Lopen loont! De voetganger in beleid, ontwerp en beheer’.

Gelukkig kwam de afgelopen 10 jaar de voetganger geleidelijk aan meer in de belangstelling. Wat me vooral deugd doet is dat steeds meer gemeenten de voetganger op één zetten in hun beleid. En er zijn weer belangenverenigingen á la de oude Voetgangersvereniging ontstaan die gelukkig steeds meer met elkaar integreren. In 2017 ontstond het idee om te komen tot een krachtenbundeling van mensen en partijen die lopen hoger op de agenda wilden hebben. In 2019, tijdens het internationale congres Walk21 in Rotterdam, is het platform Ruimte voor Lopen van start gegaan. En zie, inmiddels zijn er bijna 90 partners, zit de City Deal al in de verlengfase en werken we met elkaar aan de 30 acties van het Nationaal Masterplan Lopen! Ik ben er trots op dat ik heb kunnen meewerken aan de oprichting en het uitbouwen van dit platform.

Ook bij CROW is de situatie verandert. De afgelopen jaren zijn er ruim 25 publicaties over voetgangers verschenen en zijn er een flink aantal bijeenkomsten, webinars en cursussen georganiseerd. Kers op de taart is de Ontwerpwijzer voetgangers die begin 2024 is verschenen en ook in het Engels beschikbaar is.

Maar we zijn er natuurlijk nog niet. Er valt nog veel werk te doen. Met de walkshop van zojuist wilde ik aandacht vragen voor het feit dat het in veel gemeenten nog niet goed geregeld is dat er ook in de beheerfase gewerkt wordt aan een voor voetgangers toegankelijk, veilige en aantrekkelijke openbare ruimte. Zoals ik al vertelde: als ik met mijn ouders wandel wordt tastbaar dat slecht beheer het lopen op straat niet alleen onveilig en oncomfortabel maakt, maar voor een deel zelfs onmogelijk. Je vraagt je af: waarom liggen zoveel stoeptegels er schots en scheef bij? Waarom beboeten we wel auto’s die niet betaald hebben maar niet die op de stoep staan? Waarom wordt wel wekelijks het gras gemaaid en de gevallen blaadjes opgeruimd, maar wordt niet het groen gesnoeid dat 3 tegels breed over het trottoir hangt? Waarom worden voetgangers tijdens wegwerkzaamheden gewoon vergeten? Waarom worden vergunningen afgegeven voor terrassen die de doorgang voor voetgangers blokkeren? En zo zijn er nog wel wat vragen te stellen.

Ik wil deze column daarom afsluiten met een oproep aan jullie allen: ga in gesprek met de mensen die verantwoordelijk zijn voor het beheer van de openbare ruimte en van de groenvoorzieningen, voor de vergunningverlening, voor de handhaving, en voor een goed meldsysteem en de afhandeling van de meldingen. Ga in gesprek met je eigen familie, vrienden en buren die zich er vaak onvoldoende bewust van zijn dat hun gemak om de auto voor de deur te parkeren of hun nonchalance om de heg niet te snoeien ervoor zorgt dat hun eigen ouders, kinderen en buurtbewoners het trottoir niet veilig kunnen gebruiken en daarom misschien maar helemaal de deur niet uitgaan.

Ik ga met pensioen,maar dat doe ik met een gerust hart. Als ik zie hoeveel bevlogen mensen hier in de zaal zitten en als ik zie dat er ook binnen CROW steeds meer mensen zijn die de voetganger tussen de oren hebben zitten, dan is het een goed moment om het stokje over te dragen. Ik heb mijn rol in Ruimte voor Lopen in vol vertrouwen overgedragen aan Wilma Slinger die zich al jarenlang inzet voor de toegankelijkheid van de openbare ruimte. En binnen CROW gaat zij samen met enthousiaste collega’s als Marijn Veraart en Bastiaan Pigge door met het vergroten van de kennis over voetgangers.

Ik wil jullie bedanken voor de fijne samenwerking de afgelopen jaren. En ik wens jullie allemaal veel succes met het verder op de kaart zetten van de voetganger. Maak van jouw loopbaan ook een LOOPbaan!”