Ommetje

‘Even een ommetje lopen’ klinkt vanzelfsprekend, maar is dat lang niet altijd. In de podcastaflevering van Groen Groeit Mee gaat Harry Boeschoten in gesprek met Ankie van Dijk, directeur van Wandelnet, over wandelen, groen en de inrichting van onze leefomgeving. Voor het gesprek koos Ankie een plek aan de noordrand van Amersfoort: Land in Zicht. Die locatie staat voor haar symbool voor wat zij ‘verhokking’ noemt: de scherpe scheiding tussen wonen, recreëren en buiten zijn. “Een wijk, daar woon je. Hier ben je buiten en recreëer je”, vat ze samen. “Mijn droom is dat dit soort plekken meer verweven zijn met onze woongebieden.”

Voordeur

Volgens Ankie begint een gezonde leefomgeving bij nabijheid. Speelplekken, sportvoorzieningen, groen en recreatie zouden niet pas na een rit met fiets, bus of auto bereikbaar moeten zijn, maar logisch onderdeel moeten zijn van het dagelijks leven. Of, zoals zij het zegt: “Nu ligt veel van wat we belangrijk vinden nog te ver weg.” Juist daar raakt de podcast aan thema’s als walkability, actieve mobiliteit en de 15-minuten-stad. Een wandelvriendelijke wijk begint niet bij een recreatiegebied verderop, maar bij de voordeur. Kun je veilig oversteken? Is er groen in de buurt? Nodigt de route uit om te lopen? En sluit de straat aan op een groter wandelnetwerk?

Wandelnetwerk

In het gesprek komt ook het idee van een ‘recht op een ommetje’ voorbij. Volgens Ankie zit de kern niet per se in een formeel recht, maar in de vraag of we onze leefomgeving durven inrichten vanuit de lopende mens. “Er is een verschil tussen het auto- en wandelnetwerk: waar iedere woning vanzelfsprekend is aangesloten op het autonetwerk, geldt dat veel minder voor het wandelnetwerk. Daar is een inhaalslag te maken.” Wandelnet kijkt daarbij naar verschillende schaalniveaus: stoepniveau, straatniveau, wijkniveau en lange lijnen. Precies op die overgangen wordt zichtbaar of lopen echt vanzelfsprekend is, of dat routes onderweg vastlopen op barrières, ontbrekende doorsteken of onaantrekkelijke verbindingen.

Verbindingen

Een belangrijk cijfer uit het gesprek: volgens onderzoek van Wandelnet kan er in Nederland ongeveer 15.000 kilometer aan wandelpaden worden toegevoegd. Vooral aan de randen van woonwijken en in het buitengebied ontbreken nog veel wandelverbindingen. Dat gaat niet altijd om grote nieuwe infrastructuur. Vaak zit de winst juist in kleine schakels die bestaande looproutes met elkaar verbinden. “Soms gaat het om niet meer dan vijftig meter, maar zo’n doorsteek kan bepalen of een gebied voor wandelaars wel of niet bereikbaar wordt.” Volgens Ankie helpt een fijnmaziger wandelnetwerk ook om de druk op populaire natuurgebieden beter te spreiden. “Als het aanbod aan wandelpaden fijnmaziger en op meer plekken is, zal de druk op natuurgebieden ook vanzelf afnemen.”

Masterplan

De aflevering van Groen Groeit Mee laat goed zien waarom wandelen meer is dan recreatie. Het raakt aan gezondheid, bereikbaarheid, natuurbeleving, sociale ontmoeting en de kwaliteit van de openbare ruimte. Wandelnet zoekt daarom nadrukkelijk de samenwerking met andere organisaties, onder andere via NLBuiten. “Het vraagstuk van die fysieke infrastructuur voor wandelaars is vaak groter dan het wandelen of deze sector alleen”, zegt Ankie. Voor Ruimte voor Lopen is dat een herkenbare beweging. Ook in het Nationaal Masterplan Lopen staat centraal dat lopen een volwaardige en vanzelfsprekende plek verdient in mobiliteitsbeleid, ruimtelijke ontwikkeling en ontwerp. Niet als extraatje achteraf, maar als vertrekpunt voor een gezonde, toegankelijke en wandelvriendelijke leefomgeving.

Beluister de podcastaflevering van Groen Groeit Mee met Ankie van Dijk via Spotify, Apple Podcasts of YouTube.