‘Hoe houden we Zuid-Nederland bereikbaar?’ Die vraag staat centraal in het werk van SmartwayZ.NL. Sinds oktober partner van de City Deal Ruimte voor Lopen én actief betrokken bij het Nationaal Masterplan Lopen. Bas Wilmont houdt zich bij SmartwayZ.NL bezig met actieve mobiliteit. ‘Lopen is de basis van vrijwel iedere verplaatsing. Lopen speelt een belangrijke rol in de mobiliteit van de toekomst, niet alleen voor de bereikbaarheid, maar ook voor gezondheid, leefbaarheid en de kwaliteit van onze leefomgeving.’

SmartwayZ.NL is een versnellingsprogramma van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de provincies Noord-Brabant en Limburg dat bijdraagt aan een snellere mobiliteitstransitie. Het helpt bedrijven, kennisinstellingen en overheden met slimme mobiliteitsoplossingen. ‘We bouwen een netwerk, doen onderzoek en helpen overheden, bedrijven en kennisinstellingen om innovaties sneller in de praktijk te brengen,’ legt Bas uit. ’Met als doel dat iedereen – of je nu inwoner, ondernemer of bezoeker bent – snel, veilig en duurzaam van A naar B kan reizen.’

Verschillende plekken, andere invulling
Die brede opgave krijgt in Zuid-Nederland in de praktijk op verschillende plekken een andere invulling. De mobiliteitstransitie speelt overal, maar de uitdagingen verschillen per gebied. ‘In een stedelijke omgeving ligt de nadruk vaak op het slim benutten van de beschikbare ruimte en het stimuleren van lopen, fietsen en openbaar vervoer. In landelijke gebieden draait het vaker om bereikbaarheid en het bieden van goede alternatieven voor de auto. Juist die verschillen maken het interessant om per gebied te kijken welke oplossingen het beste passen.’

Dat soort vraagstukken vindt Bas, als projectleider actieve mobiliteit bij SmartwayZ.NL, erg interessant en relevant. ‘Wat ik zo boeiend vind aan lopen, is dat het misschien wel de meest integrale vorm van mobiliteit is. Het raakt niet alleen bereikbaarheid, maar ook gezondheid, leefbaarheid, verkeersveiligheid en de kwaliteit van de openbare ruimte. Het zegt bovendien veel over menselijk gedrag: hoe we onze omgeving inrichten en welke keuzes we daarmee voor mensen makkelijker of juist moeilijker maken.’

Aantrekkelijk lopen naar het OV
Een mooi voorbeeld van het werk van SmartwayZ.NL is de ondersteuning van de gemeente Tilburg bij de aanleg van nieuwe hoogwaardige buslijnen. ‘Wij hebben een verdiepend onderzoek gedaan naar de loopbereikbaarheid en beleving van de bestaande haltes. Daarbij onderzoeken we hoe aantrekkelijk en toegankelijk de looproute van en naar het openbaar vervoer is,’ legt Bas uit.

Voor dit onderzoek zijn twee afstudeerders ingezet. Eén studente richt zich op de loopbereikbaarheid van haltes, de ander onderzoekt de beleving van de looproute van en naar het openbaar vervoer. Daarbij kijken zij onder meer naar de aanwezigheid van groen, de kwaliteit van het trottoir, de logica van de route en de ervaren verkeersveiligheid.

Het onderzoek in Tilburg sluit goed aan bij de activiteiten van de City Deal Ruimte voor Lopen. ‘Vanuit de werkgroep Lopen & OV hebben we het afwegingskader dat we in Tilburg hebben toegepast tijdens een City Deal-bijeenkomst in de praktijk getest en verder aangescherpt,’ vertelt Bas. ‘De ervaringen en feedback uit het City Deal-netwerk helpen ons om het model verder te verbeteren. Op die manier versterken onderzoek en praktijk elkaar en kunnen ook andere gemeenten profiteren van de opgedane kennis.’

Naast onderzoek en kennisontwikkeling zet SmartwayZ.NL ook in op het testen van concrete interventies die lopen stimuleren. ‘Binnen het Nationaal Masterplan Lopen verkennen we verschillende manieren om mensen vaker te laten lopen,’ vertelt Bas.

Digitale innovaties
Naast fysieke interventies onderzocht SmartwayZ.NL ook hoe digitale innovaties lopen kunnen stimuleren. ‘Deelnemers gaan al wandelend met elkaar in gesprek, ondersteund met een microfoon en AI- tool die het gesprek later samenvat. ‘Je checkt eerst in, je gaat samenlopen en je praat onderweg. Daarna krijg je een samenvatting van het gesprek,’ legt hij uit. ‘Die AI-toepassing is nog lang niet perfect, maar hiermee zetten we wel stappen om lopen te stimuleren,’ zegt hij. Volgens Bas zijn dit soort innovaties nodig om actieve mobiliteit verder te brengen. ‘Je kunt lang blijven nadenken, maar uiteindelijk leer je het meest door nieuwe ideeën gewoon in de praktijk te testen.’