De nieuwe verbinding over het spoor in Zwolle is allesbehalve een standaardoplossing. Wat begon als een technische opgave, transformeerde tot een plek waar lopen vanzelfsprekend is. Ontwerper Han Goodijk van de gemeente laat zien hoe je met ontwerp niet alleen ruimte maakt, maar ook gedrag beïnvloedt.
Een nieuwe verbinding voor de stad
Zwolle groeit, vooral in het gebied achter het station (de Spoorzone). Daar komen duizenden woningen en nieuwe functies samen. Al heel lang bestond er het gevoel dat dit gebied losligt van de binnenstad. “Het spoor is echt een barrière,” klinkt Goodijk. “Om aan de andere kant te komen, moest je óf ver omlopen óf door de NS-tunnel met je OV-chipkaart. Niet handig; je wilt dat mensen zich onderdeel van de stad voelen.” Die ambitie vraagt om meer dan alleen een verbinding; het vraagt om een plek die logisch aanvoelt in je dagelijks gebruik. Niet iets waar je even overheen moet, maar iets dat onderdeel is van je route.
Van brug naar opgetild park
“In de allereerste brainstorm ontstond een opvallende gedachte”, blikt de ontwerper terug. “Geen traditionele brug, maar een openbare ruimte die doorloopt. Eigenlijk wilden we de straat gewoon optillen en over het spoor heen trekken.” Dat idee groeide uit tot wat je nu ervaart als een opgetild park. De bestrating loopt door, er zijn bomen, plantvakken en zitplekken. Alles precies zoals op de Stationsweg. Alles voelt vertrouwd, alsof je gewoon verder loopt door de stad.
Beweging als vanzelfsprekendheid
Een belangrijk uitgangspunt: de passerelle moet aanspreken om overheen te gaan. Goodijk: “Je wilt niet dat mensen denken: ‘zucht, daar moet ik nog overheen. Een ellenlange brug met keiharde wind in mijn gezicht.’ Je wilt dat mensen prettig van het ene punt naar het andere kunnen lopen. “Om die reden kreeg de brug een subtiele S-vorm: zo wordt de gezichtslijn beperkt. Je ziet nooit het einde, maar steeds het volgende stukje waar je naartoe gaat. Ondertussen veranderen je zichtlijnen. Je kijkt richting de Peperbus, daarna weer naar het station.”
Bovendien is de brug breder dan noodzakelijk: 10 meter. “Een bewuste keuze”, volgens Goodijk. “Het gaat niet alleen om doorstroming van voetganger, des te meer om verblijfskwaliteit.” Die extra ruimte geeft mooie mogelijkheden om groenvakken aan te leggen, bankjes neer te zetten en te verblijven. De filosofie erachter? “Dat maakt lopen minder doelgericht en juist aantrekkelijker.”
Onderdeel van een groter netwerk
De passerelle staat niet op zichzelf. Zwolle werkt al langer aan een stad waarin lopen een volwaardige plek krijgt. “Het gaat niet alleen om één plek, maar om een heel, netwerk,” zegt Goodijk. In zijn ogen is de passerelle een schakel in een fijnmazig netwerk van wandelroutes door de stad. “Zwolle past het STOMP-principe toe: voetganger en fietser staan voorop in de inrichting van de openbare ruimte.” Hij legt uit dat ze die methode heel nadrukkelijke gebruiken in het stadshart. Dat zie je terug in keuzes voor groen, toegankelijkheid en logische routes. Maar ook in wat je niet ziet: zo min mogelijk borden en bewegwijzering. “De ruimte zelf moet mensen verleiden om verder te lopen.”
In samenwerking met ProRail, ontwerpbureaus en Dura Vermeer
De mooie passerelle is geen soloproject van gemeente Zwolle: ProRail en ontwerpbureaus Karres en Brands, Ipv Delft en het Duitse Miebach werkten mee aan het ontwerp van de duurzame loopbrug. Dura Vermeer bouwde ‘m uiteindelijk. Daarbij keek het ontwerpteam heel nadrukkelijk naar inclusie en toegankelijkheid. “Hoe zorg je dat iedereen zich welkom voelt?” Dat vroegen ze zichzelf af, zo blikt Goodijk terug. “We hebben echt geprobeerd om de passerelle voor iedereen toegankelijk te maken.
De glazen balustrade maakt het mogelijk om ook zittend te kijken naar de treinen. Kleine keuzes, met grote impact op de beleving.”
Een uitnodiging om te lopen
Wat misschien nog wel het meeste opvalt, is hoe mensen de plek gebruiken. “Ze komen er niet alleen om over te steken”, vertelt Goodijk enthousiast lachend. “De brug zegt eigenlijk: kom, blijf. En dat gebeurt ook. Mensen maken speciaal omwegen, blijven even zitten of nemen spontaan een andere route.” De passerelle maakt daarmee zichtbaar wat goed loopbeleid kan doen: het verandert niet alleen de ruimte, maar ook hoe mensen die ruimte gebruiken.
Lees meer over de passerelle: Nieuwe loopbrug over het spoor | Gemeente Zwolle.