Wie het online gesprek over mobiliteit de afgelopen tijd volgde, viel één ding op: GOW30 staat overal op de agenda. Gebiedsontsluitingswegen die worden ingericht voor maximaal 30 km per uur maken de openbare ruimte veiliger, waardoor lopen aantrekkelijker wordt.

Raakt ambities NML

We noemen GOW30 weliswaar niet expliciet in het Nationaal Masterplan Lopen, maar het raakt wel degelijk aan de ambities ervan. Lagere snelheden zorgen voor veiliger verkeerssituaties, doordat er minder snelheidsverschil is tussen de verschillende verkeersdeelnemers, auto’s eerder kunnen afremmen en voetgangers meer tijd hebben om over te steken. Dit zijn een aantal voorwaarden om fijn te lopen.

Onderzoek SWOV benadrukt belang van goede inrichting GOW30

De SWOV voert op dit moment een grootschalig onderzoek uit naar GOW30. De eerste fase van dit onderzoeksproject is net achter de rug en nu al kan ze concluderen dat er sprake is van een succes! Dat succes zit ‘m niet zozeer in het plaatsen van een 30 km-verkeersbord, maar in het ontwerp van de openbare ruimte die leidt tot een lagere snelheid.

SWOV: “Inrichtingskenmerken kunnen niet alleen bijdragen aan de herkenbaarheid van een type weg, maar hebben ook een directe invloed op het (snelheids)gedrag van weggebruikers. Zo hebben elementenverharding en de afwezigheid van as- en kantmarkering allebei een positief effect op zowel de herkenbaarheid als de geloofwaardigheid van een 30km/uur-limiet en daarmee het snelheidsgedrag. “

Kortom, alleen als de weg zo is vormgegeven dat 30 kilometer per uur logisch aanvoelt, verandert ook het gedrag van weggebruikers.

Van maatregel naar stedelijke keuze

Er is sprake van een spanning tussen beleid en praktijk, zo verwoordt Didier van Citters het treffend in zijn LinkedIn-bericht over Amsterdam. “Het verkeersbord veranderen is makkelijk, een stad opnieuw vormgeven niet.” Amsterdam verlaagde de snelheid op vrijwel alle gebiedsontsluitingswegen, maar staat nu voor de vraag hoe ze per straat een goede balans kan vinden tussen doorstroming, veiligheid en leefbaarheid.

Het ‘afwegingskader 30 km/h’ van onze partner CROW biedt handvatten om op een gestructureerde manier afwegingen te maken tussen verkeersveiligheid, doorstroming, leefbaarheid en ruimtelijke kwaliteit. Door expliciet te maken welke functies een weg vervult en welke ontwerpkeuzes daarbij passen, helpt het afwegingskader bij het bepalen of een GOW30 het beste past in een specifieke context.

Hulpmiddelen om afwegingen zichtbaar te maken

Van Citters en zijn studiegenoten onderzochten hoe overheden besluitvorming rond GOW30 kunnen verbeteren. In het kader van hun onderzoek ontwikkelden zij een digitale tool die ontwerpkeuzes inzichtelijk maakt en zo helpt bij beslissingen nemen. AI-gegenereerde straatbeelden maken zichtbaar wat verschillende scenario’s betekenen.

Haarlem kiest bewust en gefaseerd

Andere gemeenten maken ook steeds concretere keuzes. Haarlem kondigde aan stappen te zetten richting GOW30 op specifieke wegen. Niet overal tegelijk, maar op plekken waar functie en omgeving daarom vragen. Mobiliteit.nl beschrijft dat de Noord-Hollandse gemeente inzet op samenhang en zorgvuldige fasering, zodat snelheid en inrichting elkaar versterken.

De keuze tussen GOW30 en GOW50

De afweging tussen GOW30 en GOW50 speelt in veel gemeenten. Adviesbureau Exante beschrijft dat deze keuze niet zwart-wit is, maar afhankelijk van intensiteit, functie en context. Juist die nuance is belangrijk. Een geloofwaardige GOW30 vraagt om duidelijke keuzes, ook als dat betekent dat sommige wegen geen 30 kilometer per uur worden, omdat doorstroming bijvoorbeeld de hoogste prioriteit heeft.

Leren van de praktijk in Enschede

Ingenieursbureau StadLandWater liet GOW30 ervaren. Tijdens een klantendag in Enschede bezochten ze het project aan de Geessinkweg. In hun terugblik schrijven zij dat een effectieve GOW30 staat of valt met een geloofwaardig wegbeeld. Precies de puzzel die veel gemeenten nu hebben te leggen.

Wat GOW30 concreet betekent voor lopen

Voor voetgangers zijn de effecten van GOW30 zeer concreet. Bij 30 km per uur is de remweg overduidelijk korter, wat vooral bij oversteken verschil maakt. De kans op ernstig letsel bij ongevallen neemt sterk af. Daarnaast leidt de herinrichting vaak tot overzichtelijkere kruispunten, minder brede rijbanen en kortere oversteekafstanden. Door de lagere snelheid van 30 km per uur kunnen zebrapaden veiliger worden toegepast. Alles bij elkaar verbetert GOW30 de oversteekbaarheid voor voetgangers en krijgt de voetganger een veel veiliger en fijner gevoel.

Het Nationaal Masterplan Lopen zet in op lopen als volwaardige vorm van mobiliteit waarmee wordt bijgedragen aan een gezonde, duurzame en leefbare toekomst. GOW30 ondersteunt die ambitie door voorwaarden te scheppen voor veilig en comfortabel lopen.